نظر حتى به وجه و كفين زن ؛ و وجوب ستر و حجاب حتى نسبت به وجه و كفين بر زن . و از آنجا كه مصنّفين فقهاء - رضوان الله عليهم - بحث و گفتگو در موضوع اوّل [ را ] به علّت ارتباط بعض ادلّه اوّل با ثانى و اشتراك مسألتين در چند دليل ؛ و يا به جهت آنكه در كتب اخبار باب علىحدّه براى ثانى مبوّب نشده ، بحث در ثانى را ترك كرده و عنوان مستقلى در كتب فقهيه براى ثانى بهطور كلى ذكر نكرده و اكتفا به بيان همان مسألهء اولى نمودهاند ؛ و از اينرو است كه هركس در مسأله اولى ، قائل به حرمت نظر مطلقا شده ، قائل به وجوب حجاب نسبت به وجه و كفين نيز مىباشد . و همچنين به عكس ؛ يعنى هركس قائل به حرمت نظر بهطور اطلاق نيست ، قائل به وجوب حجاب نسبت به وجه و كفّين نيز نخواهد بود . از اين مقدمه نتيجه مىگيريم و مىگوييم : استدلال نكردن فقهاء به اين آيه بر وجوب حجاب ، دليل بر عدم دلالت آيه نيست ، زيرا ممكن است استدلال نكردن آنها از باب سالبه به انتفاء موضوع باشد ؛ يعنى به واسطهء عدم مورد مناسب و عدم وجود مقتضى بوده ؛ بلكه علاوه مىتوانيم بگوييم ، اگر فقها ، بحث علىحدّه و عنوان مستقلى در اين مسأله داشتند و استدلال به اين آيه نمىكردند ، باز هم دليل بر عدم دلالت آيه مذكوره نبود ؛ زيرا شايد منشأ عدم ذكر آنها ، عدم توجه و التفاتشان بوده نه عدم دلالت . اينك ما به بحث در دلالت آيه مىپردازيم ؛ شايد به هدايت و راهنمايى حق سبحانه به حقيقت و واقع رسيديم .
شك نيست كه مدلول صريح و منطوق صحيح آيه ، فقط دستورى است به صحابهء رسول كه حجاب و پردهدارى زوجات پيغمبر صلى الله عليه و آله را رعايت و حفظ كنيد و از پس پرده سؤالات و مطالب خود را بخواهيد و بدون پرده و حائل با آنها سخن نگوييد ؛ از اين معنى كه براى آيه معلوم شد ، استنباط مىشود كه زنان پيغمبر ( ص ) حجاب و پرده داشتهاند و پرده و حجاب آنها يك عمل محبوب و كار مطلوبى براى خداوند متعال بوده كه مردم را وادار و امر به حفظ و رعايت آن فرموده ؛ حالا اين پرده و حجاب به چه كيفيت بوده و تا چه حد توسعه داشته كه حتى وجه و كفين هم شامل مىشده ، معلوم و مبيّن نيست و آيه از اين جهت ساكت و مجمل است . بلى از سيرهء مستمرّهء متّصله به زمان معصوم كه خود يك دليل مستقل علىحدّه بر حجاب مىباشد ، كشف مىشود كه آن پرده و حجاب مطلوب شارع ، همينگونه حجابهاى متعارفهء متداوله ميان متديّنات و متعفّفات بوده كه شامل وجه و كفين و ساتر تمام بدن نيز مىشده . بلى دو حرف ديگر در اطراف دلالت اين آيه هست كه ما آن را در اينجا نقل و به توفيق خدا رد
رسائل حجابيه (فارسى) — صفحة 666
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٦٦٦