احكام و معاملات و حقوق و معاشرات لايتناهى است و احصائش معسور ؛ و اما موارد افتراق و اختصاص از موارد قليله است كه ظبطش ميسور ؛ پس بايد از معسور عدول به ميسور نمود و پيرامون لايتناهى نشده بما يتناهى اكتفاء نمود . و از اين مرحله معلوم مىشود جهالت يا عناد بعض مؤلفين اروپا و معتصّبين نصارا كه در جرائد خود دعوى مىكنند كه اسلام زن را ذات نفس نشمرده و او را در قطار حيوانات ، و اگرنه در شمار ارقّاء محسوب داشته كه معلوم است كذب آن ؛ و اينكه اهتمام به شئون مرديه الّا ما منعها الطبيعه در اسلام بيش از همهء ملل و اديان شده و رعايت او را زياد نموده ؛ چنانچه از مطالب سابقه معلوم گرديد .
و منها : آنكه برترى داد نساء متّقيهء عالمه را بر رجال غيرمتّقى جاهل - و لو كان من كبرائهم و عظمائهم و ذوى أنسابهم و بيوتهم و عشيرتهم و مالهم ؛ زيرا ميزان فضيلت اسلاميه را من العلم و التقوى اختصاص به صنف رجال نداده و نساء را محروم نداشته كه فرمود :
« إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ »
؛ « 1 »
« هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ »
؛ « 2 » فلرب نساء تقدّمن فى الاسلام على كثير من الرجال . بر خلاف رويّهء جاهليت در عرب و طريقهء ساير ما عند الملل و الاقوام . و اگرچه اينجا رجوع به شرافت علم و تقوى مىكند لكن در مقصود ما تفاوتى ندارد كه اى چه بسيار [ زنان ] كه در اسلام بهتر از مردان باشند و اينكه از براى افراد زن در صورت جهات فضيلت ، احترامات و تقديماتى است حتى بر رجال ؛ و اين كه حيف و جور در قوانين اسلام نيست ؛ هر جايى كه رجال را مقدّم داشته به جهاتى بوده ؛ اگر همان جهات فضيلت در زنان پيدا شود ، او را مقدّم مىدارد . پس اسلام عادلانه ، على وفق الحكمة و العدل ، با افراد بشر معامله مىنمايد و هرچه به هركه داده به من هو أهله و مستحقّه عنايت فرموده ؛ چنانچه تفاوتى كه بين المسلم و الكافر در قوانين اسلام باشد ، ناظر به سوى همين مقام است ، نه نظر عصبيت و جزاف و شهوت و اعتساف ؛ يعنى مشى بر طبق عدالت و وضع الشىء فى محلّه و مورده بوده كه به واسطهء فضيلت مؤمن و دنائت كافر ، فضيلت در حقوق و احكام داده شده [ است ] .
دروغ عجيب عناد غريب
بعض مرسلين و مبلّغين نصارا تهمت بر اسلام مىزنند كه مرأه در نظر اسلامى ، محروم از بهشت است ؛ در آخرت از براى او نصيبى نيست . و فظاعت اين تهمت ، به درجهاى رسيد
هامش
( 1 ) . حجرات ، 13
( 2 ) . زمر ، 9