اما نگاه اسلام ، بر اين پايه است كه حقوقى را براى او قائل و حقوقى را از او سلب كرده است . حسن معاشرت با وى ، عدم الزام او براى كار كردن و به عكس پرداختن نفقهء او ، عدم تكليف به جهاد ، اعطاى حق ملكيت و بسيارى از مسائل ريز كه در ابواب مختلف فقه مورد توجه قرار گرفته است . وى در اينباره ، استقصاى قابل توجهى كرده است . بخش بعد ، در بارهء حقوقى است كه اسلام از زن گرفته است . آنچه در قدم اول قابل تأمل است ، اينكه للرّجال عليهنّ درجة ؛ مرد بر زن برترى دارد . همچنين در ديه ، شهادات ، ارث ، تابعيت از زوج ، حجاب و قضا و مرجعيت ، عدم ولايت بر صغار و طلاق اين تفاوت در حقوق وجود دارد . پس از آن كوشيده است تا دربارهء هريك توضيحاتى ارائه دهد .
در اين ميان ، بحث از حجاب جايگاه خاصى را به خود اختصاص داده است . وى از « فرنگىمآبان اروپايى مسلكان قرن اخير » ياد مىكند كه در اين زمينه ، « اعتراضات و انتقاداتى در جرايد و مجلات نوشتهاند و محسناتى از براى حريت زن سرودند كه تا به همدستى ابليس مدينهء اسلاميه را چون پاريس مجمع القبايح و الفضايح نمايند » . وى تشريع حجاب را براى جلوگيرى از رواج زنا دانسته و براى نشان دادن عمق خسارت ، به شرح مفاسد در جامعهاى كه زنا در آن رواج يابد ، پرداخته است .
پس از آن به شرح انتقادهاى مخالفان حجاب پرداخته از جمله دربارهء بىحجابى در روستاها و دهات سخن مىگويد . وى عدم زنا در روستاها را به خاطر محدوديتهاى ديگرى مىداند كه در آنجا وجود دارد و در شهرها وجود ندارد و طبعا اگر حجاب در شهر نباشد ، مفسدهء زنا همچنان گسترده است . گفتهاند كه منع از حجاب سبب مىشود تا انسانها حريصتر شوند . پاسخ آن است كه بهتر است همهء مفاسد را آزاد بگذارند ، جون منع از آنها سبب حريص شدن مردم مىشود . سير شدن چشم و دل مردم پس از بىحجابى ، سخن ديگر طرفداران كشف حجاب است ؛ اما به نظر مؤلف « كثرت نظر . . . كثرت شهوت و زيادتى رغبت آورد نه حالت سيرى و بىميلى » . اين سخن نيز كه « حجاب مانع ترقيات و استكمالات و تعلّمات نساء است » مورد قبل مؤلف نيست و وى معتقد است كه تعليم زنان با حجاب نيز ممكن است . وى حتى از كار كردن زنها به صورت سنتى همانند زنان عراقى به تفصيل ياد كرده و عدم تنافى آن را با مسألهء حجاب نشان مىدهد . به اعتقاد وى « اگر غمخواران جامعه و سياسان مدينه » طالب به كار كردن زنان هستند « انجام اين مرام محتاج به مخالطهء رجال و كشف ستر و نقاب نيست » .
اشكال ديگر طرفداران كشف حجاب ، آن است كه مرد پيش از ازدواج همسرش را نمىبيند كه خود سبب غبن مىشود . به نظر ايشان افزون بر اينكه ديدن زن به قصد نكاح اشكال ندارد ، در صورت امكان ، مىتواند « بهطور حلال الى مدة ، معاشرت كند ؛ بعد اختيار
رسائل حجابيه (فارسى) — صفحة 541
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٥٤١