صندوقخانه مىگويند . جهت هم اين است كه اجنبى آنها را نمىبيند . و از جمله است امر آنها به نقاب نزد اداى شهادت بنابر آنچه در كتاب جواهر الكلام است ؛ و از جمله است قول فاطمه عليها السلام كه پيغمبر تصديق فرمود : « خير النساء من لا يرين الرجال و لا يريهن الرجال » « 1 » يعنى بهترين زنان ، زنى است كه مرد او را نبيند و او مرد را نبيند ؛ و امثال اين اخبار زياد است كه ذكرش در اين مختصر مقتضى نيست ؛ و در آنچه ذكر كرديم براى آنكه منصف است ، كفايت است .
اما مقصد اوّل : در آن دو مقام است اوّل در اين است كه حجاب در امم سابقه از غير مسلمين از ساير طوايف مرسوم بوده يا نه ؟
پس مىگوييم : آنچه از بعضى تواريخ و آثار ظاهر مىشود ، اين است كه حجاب در بسيارى از طوايف مرسوم بوده ؛ مثل بتپرستان هند كه عدهء آنها بالغ بر بيست و پنج مليون است و الان هم بين آنها مرسوم است ، در دو طايفهء از آنها : يكى شرفا و ديگرى متديّنين و آنها را مروارى مىنامند . و طريق حجابشان اين است كه چيزى مانند چادر مىپوشند و آن را بر روى خود مىكشند به طورى كه چيزى از صورت آنها ظاهر نمىشود و موقع باران و غير باران با پاى برهنه راه مىروند و ظاهرا بسيارى از آنها با حجاب هستند و اين نه براى مجاورت با مسلمانان است ؛ چه حجاب در بلاد كثيرهء هندوستان وجود دارد كه اسلام در آنجا نيست . به علاوه با مسلمانان عناد دارند و ملتزمند بر خلاف با مسلمانان ، بلكه نظر به ظاهر ، سبب حجاب آنها حيا است ؛ و اين مطلب مفصلا گذشت در تنبيه وجه شانزدهم از وجوه جواب از اعتراض اول .
حكايتى است كه در بعضى از سفرهاى من در محطّهء بمبئى پيش آمد . زوجهء راجه كوالير كه مذهب بتپرستى داشت در شمندفر [ قطار ] برخاست فرودبيايد و در عربانه ( تراموا ) بنشيند . از محل فرود آمدن از شمندفر تا عربانه راهى است كه متعارف است . خدّامش آمدند دو شاخه از جنگل كه طول هريك چهل ذراع بود آوردند و از هر دو طرف پرده زدند تا از بين ستر گذشت و در عربانه نشست ، براى اينكه قامتش ديده نشود . همچنين اهل چين هرگاه بخواهند عروس ببرند به خانهء شوهر ، دو محفّهء مخصوص مىسازند ، در مقابل عروس قرار مىدهند تا احدى او را نبيند و بعد از آن تا مدّت مديد مكشوفه بيرون نمىروند . و همچنين يهود در بعضى بلاد با حجاب هستند و معلوم نيست اين به واسطهء مجاورت با مسلمين است يا به واسطهء بودن حجاب است در شريعت آنها و بقايش تا
هامش
( 1 ) . متن حديث چنين است : قال النبى صلى الله عليه و إله لها : أىّ شىء خير للمرأة ؟ قالت : أن لا ترى رجلا و لا يراها رجل . فضمها اليه و قال : ذرية بعضها من بعض . مناقب ابن شهرآشوب ، 3 ، ص 341 ؛ دعائم الاسلام ، ج 2 ، ص 215 ؛ بحار الانوار ، ج 43 ، ص 84 ؛ مستدرك الوسائل ، ج 14 ، ص 182 ، 289