از آيه حجاب ، بنابر اول ، حرمت اظهار زنان نفوس خود را است براى رجال در حال زينت ؛ و مفاد آيه ، مفاد قول خداى تعالى است :
فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ
؛ « 1 » يعنى خرج مزيّنا و مثل قول شاعر :
مرّ يوم العيد فى زينته * فرمانى فتعاطى و عقر
و بناى عقلا تأييد مىكند اين معنى را كه زنهاى غير محتجبه ، هرگاه از حمام خارج شوند يا لباس فاخر بپوشند ، يا در ايام زفاف زينت نمايند ، از مردم حجاب مىكنند ؛ و سبب اين است كه اعجاب و هيجان به سبب نسوان در اين حالت زيادتر است .
اين استدلال اگرچه صحيح است ، ليكن اختصاص حرمت ابداء به زينت صحيح نيست ؛ براى اينكه غرض از حجاب خوف افتنان و ريبه و سهمگين بودن نظر است ؛ و بسيار مىشود كه هيجان به سبب زن غيرمزيّنه بيشتر است ؛ و اختصاص به زن جميله هم ندارد بلكه غيرجميله هم گاهى معرض اعجاب و هيجان واقع مىگردد ، براى حسن اطوار كه پنهان شدهء به حجاب است . « 2 » پس هرگاه كشف حجاب نمايد ، آن اطوار مكشوف مىگردد .
به علاوه اينكه كلام عليا حضرت زينت عليها السلام در خطبهء شاميه « قد أبديت وجوههن [ دلالت بر اين نكته دارد ] چه بديهى است اهل بيت در آن وقت مزيّنه نبودند .
و همچنين امر كردن ابو بكر به زدن پرده براى دختر پيغمبر در مسجد رسول صلى الله عليه و إله بعد از وفاتش ؛ معلوم است به هيئت عزادار بوده ؛ پس لا بد است از اختيار وجه ثانى كه شامل تمام صور باشد و آن اين است كه مراد به زينت ، مواضع معدّه براى زينت است ؛ سواى اينكه فعلا مزيّن باشد يا نباشد .
و همين وجه است كه اخبار وارد بر آن شده است . مثل روايت كلينى : عن أبى عبد الله عليه السلام عن الذراعين من المرأة ، هما من الزينة الّتى قال تعالى
« وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ . . .
؛ از حضرت صادق عليه السلام راوى سؤال مىكند از ذراعين از مرأه كه آيا زينتى است كه خداى تعالى فرموده در آيه . قال : نعم و ما دون الخمار من الزينة و ما دون
هامش
( 1 ) . قصص ، 79
( 2 ) . مترجم : خواجه حافظ اين معنى ، يعنى حسن اطوار را تعبير به لفظ « آن » كرده است در شعرش :شاهد آن نيست كه مويى و ميانى دارد * بندهء طلعت آن باش كه آنى داردجامى گويد :به مقبولى كسى را دسترس نيست * قبول خاطر اندر دست كس نيست
بسا زيبا رخ نيكو شمايل * كه سويش طبع كس را نيست مايل
بسا لولىوش شيرين كرشمه * كه خون ريزد ز دلها چشمهچشمه