چه زوجه كاملتر باشد ، محبّت زوج به او بيشتر و تهييج قوىتر است ؛ و چون امتناع ظاهرى ، اخبار از حيا مىكند ، مزيد محبّت و تهييج مىگردد . « 1 » شاهد بر اين مطلب اينكه مرد اگر معتقد به حسن حيا نباشد ، اصلا مؤثّر در تهييج نخواهد بود ؛ بلكه منافى است . چنانچه از بعض از متجدّدين نقل شده كه مىگويند حيا مخلّ به تهييج است و هرچه زن وقيحتر و بى حياتر باشد ، تهيج قوىتر خواهد بود . به همين علت است كه با فواحش روابط و علاقه پيدا مىكنند .
امر چهارم ، در اخبار ما وارد شده است كه ميل طبيعى در زنان بيشتر است از مردان ؛ ليكن خداى تعالى حجاب حيا بر او افكنده و صبر و شكيبايى ده مرد به يك زن عنايت فرموده . و ظاهر اين است كه منشأ صبر در اين مورد ، همان حياى مذكور است ؛ همچنين مراد به حيا ذلّت مفعوليت است كه قابل زوال نيست نه حياى مصطلح ، و بيانش مفصّلا گذشت . و ليكن كلام در ثبوت آن است عقلا با قطع نظر از شرع براى اذعان متجددين ؛ اگرچه اهل اروپ نيز موافقاند بنابر آنچه نقل شده .
پس مىگوييم كه ترجيح يكى از دو شىء بر ديگرى موقوف است بر تصوّر و اطلاع بر حال آن دو و نظر بر ادلّهء آنها تا بعد ترجيح دهد يكى از آن دو را بر ديگرى ، بر حسب اقتضاى دليل ؛ اما در اين موضوع كه در آن سخن مىگوييم ، ممكن نيست . چون مردان مطلع از حال زنان نيستند . همچنين زنان از حال مردان ؛ پس براى احدى ترجيح بين آنها ممكن نيست ، مگر به اخبار خداى تعالى يا به اخبار معصوم يا به آثار و علامات ممكن است بر امر مذكور استدلال بشود به امورى :
( 1 ) زيادتى حسن در زنها نوعا بالنسبه به مردان ، مثل نداشتن ريش و سبيل و نرمى بدن و كمى موى بدن و صباحت وجه و ملاحت منظر و نحو اينها ؛ پس لازم مىآيد كه ميل طبيعى در مردان كمتر از زنان باشد تا حسن زنها مؤيّد و معاون رغبت و ميل مردان گردد .
به اين جهت است كه مرد رغبت نمىكند به زن غير جميله ، بر خلاف زن ؛ چون در مردان چيزى كه مؤيّد و معاون باشد از امارات حسن خلق نشده بلكه منافيات آفريده شده ؛ پس ظاهر مىشود كه ميل طبيعى در نساء احتياج ندارد به وجود مؤيّد و معاونى از امارات حسن در رجال .
( 2 ) مواقع لذّات و الم هرچه نزديكتر به اعضاى رئيسه باشند ، احساس بيشتر است .
براى همين است كه امراض رحم اصعب امراض است به جهت زيادتى احساس از اختناق رحم و نحو آن و آلات تناسلى زن اقرب است به اعضاى رئيسه نسبت به رجال ؛ پس
هامش
( 1 ) . امرأة بلا حيا ، كطعام بلا ملح . يعنى زن بىحيا طعام بىنمك را ماند . از كلمات معروفه است . مترجم .