تقيّد به حكم ما فوق و رئيس و اين هم اشكال ندارد ؛ دوم خدمت در خانه از قبيل طبخ ، روبيدن منزل ، خريد نان و گوشت و مانند اينها ، گستردن فرش و بستر ، ايستادن مقابل مولى و مخدوم و غير ذلك . اين قسم از خدمت جدّا مستلزم ذلّت است كه اشخاص تحصيلكردهء تصديقنامه گرفتهء امتحان داده ، زير بار اين ذلّت نمىروند و قطعا راضى نمىشوند ؛ پس اگر بنا شود تجارت به زنان محوّل گردد ، ناچار بايد مردان را از تعليم و تعلّم منع شود تا قبول خدمات نموده ، تحمّل نمايند و بر خود عار ندانند و فساد اين امر واضح است بر خلاف زنان در حبالهء ازدواج درآمده كه عنوان آنها عنوان خادميت نيست تا استنكاف از خدمت داشته باشد ، چنانچه مرارا گذشت .
هشتم در علم سياست مقرّر است كه به شخص واحد دو شغل مختلف به نوع ، جايز نيست محوّل بشود خصوصا اگر هر دو شغل خطير و بااهميت باشد . براى اينكه موجب تشتّت حواس انسان است و سبب عروض خطا و سهو و نسيان كه هيچ كدام بر وجه كمال واقع نشود بلكه در بعضى از اوقات عجز انسان ظاهر مىشود و معلوم است حمل و ارضاع متعلق به زنان است ؛ به اين جهت در آنها پستان و شير خلق و تهيه شده و شير دادن به غير پستان كه خارج از وضع طبيعى است ، مستلزم مفاسد و مشاق بسيار است . اين است كه اروپائيان تا مضطر نشوند ، بدون پستان شير به اطفال نمىدهند و براى اطفالشان مرضعه اجير مىكنند كه با پستان شير بدهند ولو به اجرت زياد باشد - و از جمله مفاسدش اين است كه محبّت طفل نسبت به مادر و بالعكس كم مىشود - جهت اين است كه علت محبّت مادر به طفل و طفل به مادر ، همان بودن طفل است جزء از مادر و ناشى از مادر ؛ و سبب اين هم علاقهاى است كه بين جزء و كل است از عليت و معلوليت ؛ چون هريك جاذب ديگرى است و هرگاه اين جذب در عالم حيوانيت و انسانيت يافت شود ، منقلب به محبّت مىگردد .
چنانچه محقق طوسى - ره - اشاره فرموده است . نهايت امر اين است كه از طرف طفل محبّت به ظهور نمىرسد مگر بعد از شعور ، به خلاف مادر كه از اول امر شاعره است ؛ و هر چه اين معنى كمال يابد ، محبّت هريك به ديگرى زيادت گردد ؛ وقتى طفل درك اين معنى كند ، مقتضى ، اثر خود را مىبخشد ؛ لهذا طفل غير مادر نمىشناسد و مرجع خود را مادر مىداند ، در تمام سوانح ، از جلب منفعت يا دفع مضرّت و ارضاع اين معنى را زياد مىگرداند و جزئيت را تكميل مىنمايد . و براى اين است كه ارضاع ، محبّت طفل را به مادر و بالعكس مىافزايد و توجه طفل ، موجب توجّه و محبّت مادر مىگردد . براى همين است كه اگر طفل قبل از ولادت يا عقيب ولادت بميرد ، مادر زياد متأثّر نمىشود و هرچه طفل بزرگتر باشد ، اگر بميرد تأثّر مادر بيشتر خواهد بود . همچنين هرچه برحسب سن و كمال ترقى كند محبّت مادر زايد گردد ؛ براى اينكه كمال او را كمال جزء خود و ناشى از خود
رسائل حجابيه (فارسى) — صفحة 476
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٤٧٦