[ اشكالات وارد شده بر حجاب ]
بدانكه بسيارى از متجدّدين عقيده دارند به اينكه حجاب زنان از مردان ، موجب عدم ترقّى زنان است در علم و مال و كمال . براى اينكه اگر زنان بدون حجاب باشند ، به مدرسه مىروند و تحصيل علوم دينى مىكنند و به اخذ تصديقنامه موفق مىشوند و در ادارات و دواير دولتى وارد مىشوند يا مشغول كسب و تجارت و مانند اينها مىگردند ؛ از نفقهء مردان مستغنى شده ، احتياج خود را از ايشان رفع مىگردانند و از ذلّت و خوارى نجات مىيابند .
بعضى ديگر اين معنا را تأييد نموده ، گفتهاند : عدم حجاب بهتر است از حجاب شرعا ؛ براى اينكه غرض از حجاب عدم وقوع در زنا است و با نبودن حجاب ، زنا كمتر واقع خواهد شد نسبت به بودن صورت حجاب . براى اينكه چشم و دل مردان از ديدن زنان سير مىشود و مايل نظر به ايشان نمىشوند ، بر خلاف بودن حجاب . به سبب اينكه مردم به مقتضاى الانسان حريص على ما منع جدّ و جهدشان در نظر كردن به زنان بيشتر و تفحّصشان از مستورات و مخفيات زيادتر است ؛ پس زنا با بودن حجاب بيشتر خواهد شد از نبودن ؛ پس بنابراين ، نبودن حجاب نفعش بيشتر است ( يعنى حصول ترقى ) و ضررش كمتر است ( يعنى وقوع در زنا ) .
مىگوييم : مقتضاى اين مطلب اين است كه حجاب براى زنان حرام باشد ؛ زيرا در صورتى كه فرض شود عدم حجاب ، منفعتش و مصلحتش زيادتر از حجاب باشد و مفسدهاش كمتر از حجاب ، لازمهاش حرمت حجاب است . براى اينكه احكام شرعيه ملازمهء با احكام عقليه دارند . و قاعدهء كلّ ما حكم به الشرع حكم به العقل از مسلّمات اوليه بين اصوليين است ؛ چنانكه احكام عقليه مبتنى است بر مصالح و مفاسد ؛ همچنين است احكام شرعيه . شارع مقدس به چيزى كه در آن مصلحت نيست امر نفرمايد و از چيزى كه در آن مفسده نيست ، نهى نفرمايد ، پس در صورتى كه عدم حجاب سبب قلّت زنا و موجب ترقّى نساء است ، علما و مالا لازم است كه عدم حجاب واجب و حجاب حرام باشد ؛ براى اينكه مصلحت و مفسدهء مذكوره با اهميت هستند و عقلا و شرعا ملازمت دارند . شايد معترض فهمش به اين درجه نرسيده يا از تكفير مسلمين ترسيده و گرنه صرفنظر نمىكرد . خدا او را به راه راست فرمايد ؛ اگر گمراه است ؛ و دانا گرداند ، اگر نادان است و خوار نمايد ، اگر از دشمنان است .
بعضى ديگر مىگويند مسألهء حجاب مستحدث است و صدر اسلام نبوده و علما از پيش خود اختراع كردهاند و دليلى از قرآن و حديث بر آن ندارند .
تحقيق كلام در اين مقام ، متوقف بر بيان سه مقصد است : اوّل آيا وجوب حجاب بر زنان مقتضاى دين اسلام است و از كتاب و سنت ثابت شده يا نه ؟ دوم مقتضاى سياست و حكم