نامحرم را جايز نيست نظر بر آن مگر در جاهايى كه استثنا شده ، مثل معالجه و فصد و شهادت و ازدواج و غيره كه ضرورت واقع شود به كشف آن و حرج لازم آيد به ستر آن .
پنجم : اگر مراد از
« لا يُبْدِينَ
إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها »
حجاب زينت ظاهرى نباشد ، لازم آيد كه پوشانيدن رو و كف دست واجب نباشد و مردان مجاز باشند در رؤيت صورت و دست ؛ و اجازهء شارع جواز نظر را بر رو و كفّين اجنبيّه براى تزويج و شهادت و ساير مستثنيات محلّى نخواهد داشت .
ششم :
« إِلَّا ما ظَهَرَ »
بفرمود و نفرمود « الّا ما أظهرنّ » به صيغهء لازم ؛ يعنى بدون اختيار ظاهر شود . پس على اىّ حال به هر معنايى كه در كلمهء زينت تصوّر شود ، دلالت تامّ دارد بر وجوب مستوريّت نسوان .
كسانى كه
« إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها »
را تفسير به صورت و كف دست نمودهاند ، و چند خبر مؤيّد بر مقصود آوردهاند ، آنگاه نتيجه را جواز نظر بر صورت و دست زن اجنبيّه دانستهاند ، آن نيز در صورتى است كه مطمئن از ريبه و خيال بد باشد ، ليكن با اين احتمال قانون كلى را كه غالبا مستلزم چشم بد و شنايع بىاندازه است نمىتوان نقض نمود ؛ چون اغلبيّت و اكثريّت در شيوع و ظهور مفاسد است ؛ خاصّه در شهرىها كه اگر زنها با صورت زيبا و قد رعنا و لباس ديبا ، بىحجاب در مقابل عامّه بخرامند ، غالبا از چشم بد و خيال فاسد محفوظ نخواهند بود . پس بر اين مبنى ، نيز سزاوار است كه زنها مستوره باشند ؛ براى احتمال ريبه و فتنه ؛ چنانكه سيرهء مسلمانان در مظانّ فتنه و شهرىها مطلقا ، حجاب صورت است به خلاف دهاتىها و ايلات كه زنها مكشوفات الوجوه و با صورت بازند كه تغالبا مظنّهء ريبه در آنها كمتر است . امّا شرع اسلامى مطابق مصالح عامّه و رفع فساد عمومى ، دستور داده و فرموده
« لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ »
مگر زينت ظاهرى را نه مواضع آن . و مسلّم است در صورتى كه نشان دادن گردنبند و خزامه و سوار و النگو جايز نباشد ، نمودن گردن و دماغ و دست و صورت هرگز جايز نخواهد بود . به علاوه ظاهر ساختن زينت با مستور داشتن مواضع آن غير ممكن است .
و جماعت كثيره هم بلكه اكثر علما ، مطابقا للاخبار ، مراد از
« إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها »
را وجه و كفّان مىدانند ؛ و همچنين ، چيزى كه بر وجه و كفان است از زينت .
از صريح اين دو آيهء مباركه ، هشت تكليف آشكار است . دو براى مرد و شش براى زن :
1 . مردان چشم از غير محارم بپوشند . 2 . مردان فرج خود را حفظ كنند از وطى به غير زوجات و مملوكات و متمتّعات . 3 . زنان حفظ ديدار كنند از نامحرم . 4 . حفظ فرج كنند غير از براى شوهر . 5 . جامهء شوخوشنگ و آرايش قشنگ خود را از مردان مستور دارند جز آنچه قهرا ظاهر بگردد ، مانند چادر و چيزهايى كه اخفاى آنها لدى الحاجه موجب