شرف و ملت رومان را قربانى كنند . اين حبّ به زنها اختيار را از مردان سلب نموده ، بر خلاف ناموس طبيعت ، زنها در دايرهء سياست قدم گذاشته ، در عزل و نصب و تعيين رجال مملكت صاحب رأى و قدرت شدند .
از عبرتهاى حيرتانگيز تاريخ اين است كه اين عنصر لطيف ، چهطور و به چه قوّه با دستهاى ضعيف خود ، تخت رومان را زيرورو نمود . مواعظ عاليه و مبادى ساميه كه دعوت به مكارم اخلاق مىنمود ، اثر در قلب آنها نكرد و در همان عصر كاتون حكيم و خطيب مشهور رومان با خطابههاى مهيّج خود ملّت را به سوء عاقبت رفع حجاب تهديد مىنمود [ و ] مىگفت : فساد اخلاق و زيادت ميل به لهو و لعب و عيش و طرب ، زوال ملت رومان را نزديك نموده . [ او ] در ضمن خطابههاى خود مىگفت : اى ملت رومان ! اين جمهوريت به دو مرض سخت مهلك مبتلا است : يكى افراط بخل اغنيا و يكى اسراف زنها در زينت و آرايش و نمايش به جمال خود كه از توجه مردها به آنها ناشى شده . اين دو مرض ، سرايت به جامعه نموده و اعضاى آن را فاسد و معطّل خواهد كرد .
[ اگر ] به دقّتنظر شود ، معلوم مىشود ، اين صدمه بر تختوتاج رومان ، نه از فساد اخلاق زنها بود ؛ بلكه اين جنايت تاريخى بزرگ بر آن تاجوتخت ، از ميل مردها به لهو و لعب بود كه همّتى جز لذّتهاى رذيله نداشتند . به ادلّه ، واضح شده كه عنصر مرد هميشه مهاجم بوده و به شهوت و رذيلت خود ، صفحهء شرافت و حياى زن را لكهدار نموده است .
معلوم است ، ملّت كه مادهء حيات و شرف و تعالى مملكت و ايجادكنندهء رجال با همّت است ، وقتى كه توجّه به معاشقه و لهو و لعب نمود ، فساد منتشر شده و اختلال بر جامعه عارض و غريزهء شجاعت معدوم مىگردد . پس از احساس احتياج به حجاب ، نظر به مصالح متعدده ، قانون حجاب از حكما و متشرّعين وضع گرديد . « 1 »
رومانىها
رومانىها كه دولت معظم و با همّت و عزم بودند ، در حجاب به قسمتى اهتمام داشتند كه قابلهها و دايهها هم از خانهء خود بيرون نمىرفتند مگر به چادر و روپوشيده ؛ و روى چادر هم عبايى بلند سرتاسرى كه تا پا را فراگيرد ، مىگذاشتند كه حجم اندام آنها را هم نامحرم نبيند ؛ و كمكم به علت زمامدارى شهوتپرستان ، حرفهايى در خصوص تبرّج زنان آغاز كردند و مثل امروزها ، زنان متنفّذين با لباسهاى فاخر الوان در اعياد و ساير ايّام در مجامع با
هامش
( 1 ) . ( مصلح و علامهء كبير الشيخ ابو عبد الله زنجانى ) ( يادداشت مؤلف ) متن رسالهء فلسفهء حجاب ابو عبد الله زنجانى در همين مجموعه چاپ شده است .