محكم يا مقدّمات وسايل ترقّى را ايجاد مىكند . معترضين كه قلمفرسايى در كشف حجاب مىكنند و به مقالات واهيه مبادرت مىنمايند ، از تأثيرات و تعليمات همسايگان و دشمنان ايران است .
حجاب سبب حفظ حقوق شخصيه است
دايرهء التذاذ و تمتّع انسان به واسطهء مزيد لطيفهء عقل و ادراك او نسبت به ساير حيوانات اوسع است و شهوت انسان از شهوت عموم حيوانات ممتاز است ، به واسطهء داشتن قوّهء نكتهسنج و اين دوربين همه چيزفهم ؛ چرا كه انسان داراى قواى شهويّه و غضبيّه و بهيميّه و عقليّه است . مثلا يك گوسفند يا يك ميش در موقع وقاع ، نظر و رغبتش محدود است به يك ثقبه ؛ و ابدا تأمّلى در زشتى و زيبايى و آرايش و رعنايى طرف وقاع خود ندارد ؛ « نه او مو بيند و نه پيچش مو / نه ابرو نه اشارتهاى ابرو » . و به عبارت اخرى قوّهء شهويّهء گوسفند محدود از ساير قواى او ، منفكّا اعمال مىشود ؛ يعنى مجبول است به آن ؛ ولى همان تمتّع حيوانى را كه گوسفند هنگام وقاع از موضع مخصوص مىبرد ، انسان از تمام حركات و سكنات و وجنات و لهجات و اصوات و اشارت و غمزه و غنج و ساير خصوصيات طرف خويش مىبرد ، بلكه از تمام بدن او متمتّع مىشود . و مسلّم است با چنين حالى ، زن از تعدّى مرد به هيچ وجه با بىحجابى و آميزش با مردان بيگانه مصون نخواهد بود ؛ و چون تمتّعات از حقوق شخصيه است ، تحفّظ آن اخلاقا و عقلا لازم است ؛ پس حجاب حافظ حقوق شخصيّه خواهد بود . « 1 »
حجاب مانع جذب و انجذاب است
مسلّم است كه جذب و انجذاب مرد و زن ، خاصّه با پيرايههاى سيّالهء طبايع انسانى ، به مجرّد تصادف اين دو قوّهء خاصّه در صورت انس و آميزش و اختلاط ، قهرى ، و لازم طبع اين دو جنس است ؛ خصوصا با فقدان موانع از قبيل مذهب ، رسم ، عادت يا سياست سلطنت ، استهجان و قباحت ، لا سيّما با مد بودن و جزو انسانيّت شمردن و از لوازم تربيت پنداشتن آن ؛ و لازمهء اجتماع فعل و انفعال تأثير و عمليات به شراشر است كه از اقتضاى اين دو جنس است ، مثل جستن برق به اصطكاك دو قوّهء جذب و دفع مثبت و منفى ؛ پس البته اين دو قوّهء مشغول امورات قهرى مىشوند ؛ زيرا كه مقهور به آن مىباشند . و اگر حجاب را مراعات
هامش
( 1 ) . برگرفته از رسالهء شريفهء لزوم حجاب به خامهء چند نفر از مسلمين مشروطهخواه ( چاپ شده در همين مجموعه ) .