زن و خلقت اين جنس لطيف و ضعف نفس و عقل و دانش او در اصل فطرت و طبيعت تأمّل كند ، حكم قطعى بتّى خواهد كرد كه وظيفهء زن همان است كه دين اسلام مقرّر داشته و بايد فقط و فقط به تنظيم امور منزليّه و تشكيل عائلهء داخليّه بپردازد و كارهاى داخلى منزل را طورى منظّم و مرتّب كند كه چون مرد او داخل خانه شود ، موجبات راحت و آسايش او در كمال خوبى آماده و مهيّا باشد . بديهى است كه اگر اوقات شبانهروزى زن را نسبت به زحمات امور داخلى بسنجيم ، وقت ديگرى ندارد كه بگوييم صرف امور خارجى كند ؛ و اگر به آنها بپردازد ، رشتهء نظام داخلى گسيخته خواهد شد . اين مطلب را نه فقط ما ادعا مىكنيم ، بسيارى از طرفداران آزادى و بىحجابى زنها هم به اين نكتهء سياسيه برخوردهاند .
در طومار عفّت مىنويسد : عقيدهء قسمى از اروپائيان است كه هر قدر زن جدّيت در كارهاى مردان كند ، به همان اندازه دور از اغراض و وظايف خود مىگردد و از حيات جامعه مىكاهد و از مقصود زندگانى عقب ماند و گمراه مىشود . اين عقيده ، موافق عقل و مطابق شرايع ماضيه و شريعت حاليهء اسلام است ( ترجمهء الهلال جزء 3 سنهء 30 ) . ژوست [ اگوست ] كنت مؤسس علم اجتماع بشرى در كتاب نظام سياسى مىگويد : اگر جمعيت زنان به اين مساوات مادى برسند كه مدافعين از حقوق ايشان به اسم آزادى دوشيزگان سعى دارند ، هر آينه آن ذمّهدارى و ضمانتى كه در ناموس اجتماع بشر بايستى زنان داشته باشند ، فاسد خواهد شد ، به مقدارى كه حالت ادبى ايشان فاسد مىشود ؛ چه آنكه نتيجهء مساوات مادى زنان با مردان خضوع اين جنس لطيف است - يعنى زنان - به اغلب صنايع ؛ و نتيجهء اين خضوع رقابت و مزاحمتى كه هميشه نصيب كارگران است ، براى نسوان خواهد بود ؛ و به اين شركت مادى ، آن رقابت و مزاحمت كارگرى در جامعهء زن و مرد نيز رواج مىگيرد و از حالت ادبى و مهربانى بين جنسين منع مىنمايد . اين است كه منابع اصليّه محبّت متبادله بين زن و مرد البته نابود خواهد شد . فورييه مىگويد : آيا چه حالتى دارند دوشيزگان امروز كه زندگانى نمىكنند اين بيچارگان مگر با حالت يأس و حرمان ؛ حتى در عالم صناعت ؛ چه آنكه كارخانههاى صناعت عموما مورد تزاحم رجال است و از براى اين پرىرويان در كارخانههاى پست هم از قبيل خياطت و نخبافى به زحمت جاى پيدا مىشود . « 1 » مادام دواثورينو در مجلهء خود انيس الجليس كه در سى سپتامبر 1889 طبع شده ، بعد از آنكه احصائيهء زنان امريكا را در آداب و صنايع وارد كرده ، مىنويسد كه هر قدر زن دقّتنظر به توسعهء فنون و علوم نمايد ، طلاق رو به ازدياد مىشود ؛ و بيشتر وقوع طلاق در ايالات متّحده است كه كثرت آن به حدّى است كه در ممالك اسلاميه و غيره وجود ندارد . ژول
هامش
( 1 ) . دائرة المعارف القرن العشرين ، فريد وجدى ، ج ، 3 ، ص 338 - 339