ثانيا در موقع شهادت دادن براى زن ؛ اگر چنانچه زن را در تحت حجاب نشناسند ، واجب است كه شهادتدهندگان ولو به كشف جبهه ، زن را شناخته تا در آتيه آن زن منكر شهادت اوليهء خود نگردد .
ثالثا در صورت اطمينان به عدم ريبه و تلذّذ نيز نظر جايز و مضرّ نخواهد بود . بنا به فرمودهء بعضى ، مستثنيات ديگر نيز از براى كشف صورت بانوان ، از قبيل در وقت لزوم رؤيت طبيب و غيره هست كه منظور نظر نبوده و به ذكر آنان احتياجى نيست و حضرت آقاى « مخالف » اخبارى از فروع كافى براى اثبات عدم حجاب ذكر كرده ، در حالىكه اكثر اخبار مزبوره به خلاف منظور مخالف ، اثبات لزوم حجاب و ستر جبهه نسوان را به خوبى ناطق است .
من جمله خبرى است كه ميگويد : لا بأس بالنظر الى نساء أهل تهامة و الأعراب و أهل البوادى من أهل الذمّة و العلوج ، لأنّهنّ لا ينتهين اذا نهين ، و المجنونة و المغلوبة على عقلها ، و لا بأس بالنظر الى شعرها و جسدها ما لم يتعمّد ذلك . « 1 »
جواب : معنى اين خبر آن است كه جايز است نظر به سوى كوهنشينان و باديهنشينان و اهل وادى و علوج كه مراد دو قسم از اهل ذمّه و خوارج و نامسلمانانند ؛ به علت آنكه وقتى كه نهى مىكنيم آنان را از بىحجابى ، متنبّه نمىشوند . همچنين جايز است نظر به زنان ديوانه اگر عمدا نباشد ، نه آنكه مىگويد زنان شهرى و مسلمان و شيعى نيز بايد حجاب از رخ خود برداشته و جبهات خود را به رجال عالم نمايش دهند . آيا اى منصفين ايران ! خبر مزبور تقيّد زنان فوق را به عدم تنبيه آنان از بىحجابى نمىنمايد ؟ آيا اى دوربينان ! حقيقت جملهء « لا ينتهين اذا نهين » كه معنى فارسى او آن است كه آنان از نهى ما متنبّه نمىشوند نه نهى از بىحجابى و امر به حجاب را ناطق است ؟ آيا اى با وجدانان دهر ! نه منظور خبر مزبوره مذمّت زنان فوق به عدم اجراى قانون نهى بىحجابى است ؟ آيا اى كوران متجدد ! نه جملهء اخير خبر مفهم است كه نگاه عمد به زنان ديوانه و مجنون نيز جايز نيست ؟ آيا اى متعصبين دوآتشه ، آيا كلمهء ما لم يتعمّد نه معنى او آن است كه نظر عمدى اگر به زنان غيرعاقله نمايى حرام خواهد بود و البته به زنان عاقله كه داراى تكليفاند به طريق اولى جايز نخواهد بود ؟
پس در اوّل اينكه خبر فوق علّت نظر به زنان مزبوره را كه خوارج و اطراف شهرى است ( مراجعه به لغت بزرگترين دليل نگارنده است ) عدم تنبيه آنان از نهى بىحجابى دانسته و تلوا نظر عمد به زنان مجنونه جايز ندانسته ؛ منصفين و حاكمان با وجدان تصديق مىنمايند كه خبر مزبوره موافق با حجاب و بلكه منقد بىحجابيان است .
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 5 ، ص 524 ؛ وسائل ، ج 20 ، ص 206