اصول عقايد و احكام سنيّهء آسمانى است كه در سايهء آن مهار عصمت خود را كه امانت ديگرى است به دست اجانب نپيچيده و ناموس خود را به علّت دخول در اجتماع در معرض استفادهء عامه قرار ندهند . ما مىگوييم كه تربيت اخلاق زنان كه يكتا عامل موجد عصبيّت ناموسپرستى است ، براى عالم نسوان از هر درس مقدّم است . البته از آن درس تهذيب آداب زنان ، عائلهء بشرى منظمتر و نسل آتيه محفوظتر ، ولى از اين درس اجتماعى با فقدان رسوم اخلاق و امانتداراى ، احتمال خطر به زنان بيشتر متوجه است . ما مىگوئيم به زنان درس اصول عقايد و توجه به مبدأ و معاد لازمتر از تعليم درس عادى است ؛ چه آن كه در آن درس ايجاد روح تقوى و عدم خيانت به ناموس شوهر بيشتر ملحوظ است ؛ ولى از اين درس در زنان لاابالى گشتن در امر عصمت و خانهدارى توليد خواهد گشت . ما مىگوئيم زنان بايد درس صنعت قالىبافى و غزالى و خياطى تعليم گرفته كه در خانهء خود نيز از آن صنايع استفاده نمايند ، نه تعليم لسان خارجه كه در نتيجهء آن به كتب عشقى و رمانهاى معمولى آنها كه محرّك قواى شهوانى است ، مراجعه نمايند .
و بالاخره از آقايان مخالفين مستدعيم كه اگر چنانچه ميل قلمفرسايى را در اطراف اين موضوع حياتى دارند ، قدرى در روش نگارش مقاله ، از حملات كودكانه خوددارى نموده و آداب قلمى را منظور دارند و اميد است كه با فرصت مجال در آتيه ، شايد در اين قسمت اجتماعى در اين نامهء ملّى مبسوطتر قلمفرسايى نموده ، تا شايد مخالفين غير متعصّب را كه قانون حرمت نسوان را در مخ كلّهء خود نقش بستهاند ، به دلايل فلسفى مجاب نمائيم .
من آنچه شرط بلاغ است با تو مىگويم * تو خواه از سخنم پندگير و خواه ملال
5 . انتقاد از مقالهء اصفهانى در موضوع حجاب « 1 »
قال الله تعالى :
« وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ »
« 2 » در ماه گذشته خاطر محترم اسلاميون را مستحضر داشتيم كه مقالهء اصفهانى راجع به حجاب شمارهء دوم الاسلام در موضوع حجاب ، بىاندازه مايهء هيجان مسلمانان غيور اسلامپرور شده و از اطراف مقالاتى در ردّ او مرقوم و به اداره ارسال داشته و تقاضاى درج فرمودند ؛ و ما به درج آنها موفقيت حاصل ننموديم و اميد داريم مساعى جميلهء آنها در پيشگاه صاحب شريعت مطهّره مورد قبول واقع شده باشد . اكنون كه اين مقالهء شريفه از طرف قرين الشرف ، يگانه حامى دين مبين ، حضرت آقاى بحر العلوم و اصل شده و جدا تقاضاى درج فرمودند ، لاجرم مبادرت به درج نموده و
هامش
( 1 ) . از اينجا مقالهء ديگرى است . در عنوان مقاله نوشته شده است : مقاله وارده از رشت در انتقاد از مقالهء اصفهانى در موضوع حجاب . سال پنجم الاسلام ، در سال 1346 ق / چاپ مىشده است .
( 2 ) . نحل ، 125