4 . حدود تربيت بنات « 1 »
5 . انتقاد از مقالهء اصفهانى در موضوع حجاب « 2 » ( تأليف در 1346 ق / 1307 ش ) سيد محمد كاظم آل بحر العلوم حدود تعليم بنات
جهان چون خط و خال و چشم و ابروست * كه هر چيزى به جاى خويش نيكوست
چندى قبل كه در نقطهاى سرگرم مطالعهء جرايد بودم ، ناگه در جريدهء معيشت ملى « 3 » به مقالهاى برخوردم كه براى تعلّم دوشيزگان به حديث طلب العلم فريضة على كلّ مسلم و مسلمة ، « 4 » تمسّك جسته كه با زبان نرمى ، دختران را به تعليم كليهء علوم اجتماعى و سياسى و غيره دعوت مىكرد ؛ و چون منظور از حديث مزبور فوق علوم مخصوصهاى است ، لذا مجبور شده كه شاهد بىجاى نگارنده معهود را با حفظ وظايف تأدّب خاصه رد نموده و حكومت امر را به عالم اجتماع احاله نمايم . اوّلا بر عموم افراد بشر آشكار است كه علم يگانه مايهء ارتقاء مملكت و بزرگترين عامل بر سعادت ملت است . علم . . . « 5 » اخلاق جامعه مردان و مهمترين نگهبان ناموس دوشيزگان است . علم باعث اصلاحات تودهء اين مرز و بوم و مؤثرترين تقويت روح معارف در كالبد اين كهن جايگاه بخت شوم است . بالاخره دانش و معرفت نزديكترين جاده به اوج شاهراه مدنيت و نيكوترين وسيلهء جامعه براى
هامش
( 1 ) . عبارتى كه در فهرست مطالب الاسلام آمده ، چنين است : مقالهء شريفهاى در حدود تربيت بنات ريخته قلم مبارك شيم يك نفر از علماى اعلام رشت .
( 2 ) . اين دو عنوان ، مربوط به دو مقالهء مستقل است كه در سال پنجم الاسلام ( 1346 ق ) از يك مؤلف به چاپ رسيده است .
( 3 ) . روزنامهء معيشت ملى در رشت به مديرى ميرزا خليل يوسفزاده نوعى ، اولين شمارهء آن در سال 1305 ش منتشر شده است . بنگريد : تاريخ جرايد و مجلات ايران ، ج 4 ، ص 227
( 4 ) . كنز الفوائد ، ج 2 ، ص 107 ؛ مجموعة ورام ، ج 2 ، ص 176 ؛ مشكاة الانوار ، ص 133 ، مصباح الشريعة ، ص 13 ، 22
( 5 ) . به اندازهء دو كلمه سفيد .