النبوى « لا تتبع النظرة النظرة فانّ الاولى لك و الثانية عليك و الثالثة فيها الهلاك » « 1 » و خبر الكاهلى عن الصادق عليه السلام : « النظرة بعد النظرة تزرع فى القلب شهوة و كفى بصاحبها فتنة » مؤيّدا ذلك بما فى تكرار النظر او اطالته من خوف الفتنة بخلاف النظرة الاولى الى آخر .
جملهء سيم : صاحب مقاله مىگويد : علاوه بر اينكه در آيهء شريفه ، استثناء دارد و
إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها
ثابت مىكند كه صورت و دست و پا بيرون باشد ، عيب ندارد و بنا به قوانين علم اصول ، بعض امرها واجب نيستند مگر ادلّهء ديگر ضميمهء آن نمايند و دليل بر وجوب شمارند ؛ به جهت آنكه اگر امر واجب بود ، عموم علما متّفق بودند بر آن و احكام سخت صادر مىكردند كه تمام زنها حجاب داشته و فقط اختصاص به زنهاى شهرى نمىدادند .
الاسلام : جواب فقرهء اولى را پيش از اين دانستى كه آيهء شريفه ظاهر است در نفس زينت ؛ و آنچه در آيه استثنا شده است ، زينتهاى ظاهره است مانند چادر و چاقچور و غيره ؛ و دليلى معتبر بر خلاف آن قائم نشده . و در جواب فقرهء دوم مىگوييم : بسى جاى تعجّب است كه كسى كه از علم فقه و اصول بويى به مشام او نرسيده ، دم از قوانين اصوليه مىزند و خود را يك مرد اصولى جلوه مىدهد . بلى ، در اين جزو از زمان ، امثال اين شخص بسيارند و دايرهء اشتباه كارى خيلى وسعت دارد . بزرگان و محقّقين از اصوليين متّفقاند بر اينكه امر ، ظاهر در وجوب است ؛ به اين معنى كه لفظ امر را بايد حمل بر وجوب كرد ، مگر در صورت قيام دليل و قرينه بر عدم وجوب . علاوه ، اين مرد بيچاره خيلى به غلط و اشتباه رفته . در اينجا كه به لفظ امر استدلال نشده تا جوابش اين باشد بلكه محل استشهاد فقرهء شريفهء
« وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها »
« 2 » مىباشد ؛ چنانچه خودش تصريح كرده ، آن هم ظاهر در حرمت است ؛ چنانچه مختار محقّقين است ؛ به علاوهء مؤيّدات ديگر ؛ و لذا در تمام قرون و اعصار سابقه و لاحقه ، علماى حقّه در احتجاب زنها فوق العاده جدّيت داشته و دارند و در اين موضوع رسالههاى متعدده از عربى و فارسى ، مجمل و مفصّل تصنيف و تأليف فرموده و مىفرمايند ؛ مخصوصا در عصر حاضر ، چند رساله در اين مسأله از قلم شريف حضرت حجة الاسلام آقاى حاج سيد عبد الله بلادى بوشهرى « 3 » - دامت بركاته - بيرون آمده ، مطبوع و
هامش
( 1 ) . در سنن ابى داود ( 1 / 496 ) و معانى الاخبار صدوق ( ص 205 ) اين روايت به اين مضمون آمده است : يا علىّ لا تتّبع النّظرة بالنّظرة ، فإنّ لك الاولى و ليست لك الاخرة .
( 2 ) . نور ، 31
( 3 ) . سيد عبد الله بلادى بوشهرى ( متولد 1291 ق و متوفاى 1272 ق ) از علماى مجاهد بهبهان و بوشهر است كه سالها در آن خطه به راهنمايى دينى و مجاهدتهاى سياسى اشتغال داشته است . شرح حال وى را در مقدمهء رسالهء سدول الجلباب او آوردهايم .