شده ، غالب جوانها دورهء جوانى و شباب را كه قوّهء شهوانيه در كمال حدّت و شدّت است ، به عزوبت و تنها خوابيدن طىّ كرده باشند و اصلا و ابدا نزديكى به زنها نكرده باشند .
صدق و كذب اين مدّعى را به وجدان صادق خود شما واگذار مىنماييم . بلى ! ممكن است پارهاى از آنها ايّام نشاط زندگانى را به مجالست با امارده و فواحش گذرانيده و بگذرانند ؛ چنانچه دأب و ديدن بسيارى از اشخاص لاابالى است ؛ ولى اين نه از رهگذر حجاب است ، بلكه از نقطهنظر بىقيدى با احكام اسلام است و الّا دين اسلام مقرّر داشته كه مردى كه مىخواهد زن بگيرد ، او را ببيند ؛ چنانچه خود جنابعالى اعتراف كردهايد . محقق [ حلّى ] مىفرمايد : يجوز أن ينظر الى وجه امرأة يريد نكاحها و ان لم يستأذنها و يختصّ الجواز بوجهها و كفّيها ؛ و له أن يكرّر النظر اليها و أن ينظرها قائمة و ماشية . و روى جواز أن ينظر الى شعرها و محاسنها و جسدها من فوق الثياب . « 1 » انتهى .
جايز است آنكه نظر كند به زنى كه مىخواهد او را به حبالهء نكاح بيرون آورد ، هرچند از او اذن نگرفته باشد ؛ و اين حكم مختصّ است به صورت و دو كفّ او ؛ و حق دارد اينكه تكرار نظر نمايد ؛ ايستادن و راه رفتن او را به دقّت ببيند . و روايت شده است كه جايز است نگاه كردن به مو و ساير محسّنات او و بدن او از بالاى لباس .
شما را به خدا ، به خوبى تأمّل نماييد ، ببينيد مقنّن قانون اسلامى تا چهاندازه اطرافبينى كرده ؛ از يك طرف ، نظر به نامحرم را حرام و حجاب را واجب فرموده تا زن و مرد در مفاسد زنا و سفاح واقع نشوند ؛ از طرفى ، رخصت و اذن داده كه داماد عروس را ببيند و محسّنات او را دقّت نمايد تا پس از ازدواج نادم و پشيمان نشود ؛ حالا اگر اهالى ايران و غيره براى اجراى اين حكم محكم حاضر نباشند و اولياى دختر راضى نشوند كه پسر و دختر آنها را ببيند ، گناه اسلام چيست ؟ و چه ايراد و اعتراضى بر صاحب اسلام وارد آيد ؟
علاوه مىگوييم ، بين اهالى مرسوم است كه جمعى از محارم و اقارب خود را مانند مادر و خواهر و عمّه و خاله و نظاير اينها را در وقت ارادهء ازدواج به عنوان دلّالگى در خانهء دختر مىفرستند . آنها نقّادى و صرّافى كرده ، تمام محسّنات دختر را از چشم و ابرو و لب و دهن و حسن و قبح منظر او را در نظر گرفته ، براى داماد حكايت كنند . بسا باشد تا مدت يكسال دو سال در مقام تفحّص و تجسّس برآمده تا دخترى بر وفق دلخواه پسر خود پيدا كرده ، به حبالهء نكاح او بيرون آورند . با ملاحظهء آنچه ذكر شد ، از رهگذر حجاب ، هيچ محذورى لازم نيايد كه جوانها زن گرفتن را ترك گويند ؛ و جهت ندارد مگر متابعت هواوهوس و بىاعتنايى با احكام شريعت .
هامش
( 1 ) . شرايع الاسلام ، ج 2 ، ص 317 ( قم ، مؤسسة المعارف الاسلامية ، 1415 )