قريب . يعنى گفته شده است كه تعليم كند او را نصف سورهاى كه بر ذمّهء اوست از پشت پرده و اين فتوا قريب است به قواعد فقهى . صاحب عصم العفائف فرموده : سرّش اين است كه در اينجا دو محذور است : يكى رؤيت اجنبيه و آن به حجاب رفع شود و دوم سماع صوت او چون مندوحه ندارد مثل حجاب ؛ و اداى دين هم واجب است و انتقال به سوى اجرت هم دليلى ندارد . پس مورد از موارد اضطراريه است ؛ چنانچه شهيد ثانى در شرح آن فرموده ؛ زيرا كه حرمت سماع صورت اجنبيه مشروط است به حالت اختيار و در اينجا ضرورت است . پس معلوم شد كه علما در وجوب حجاب متّفقند و ايضا سختى [ سخت گيرى ] علماى اعلام در جميع ادوار ثابت است به قسمى كه اگر يك زن روگشاده ببينند ، نهى از منكر مىكنند .
و كشف بوادى [ اهل باديه ] از باب لزوم حرج است ؛ به جهت آنكه ايشان در كليهء احكام شريعت حتى نماز و روزه و عقايد تقصير و قصور دارند و به نهى احدى منتهى نشوند و مدرك آن احاديث معتبره است در كافى و من لا يحضره الفقيه و علل الشرايع . « 1 » . و مجازات نداشتن ؛ اگر مقصودت مجازات معينه است كه آن را حدّ گويند ، بسيارى از معاصى كبيره ندارد ، مانند كذب ، تهمت ، افتراء ، رشوه ، ترك صلات كه آن را كفر مىشمارد در اخبار .
ربا كه خداوند مىفرمايد در قرآن كه اگر ترك نمىكنيد ، اعلان جنگ با خدا و رسول بدهيد ؛ گناهى چنين بزرگ مجازات معيّنه ندارد . و اگر مقصودت مجازات مطلقه است كه آن را تعزير نامند ، اخبار حدود و تعزيرات فرمايد : انّ اللّه جعل لكلّ شىء حدّا و جعل على كلّ من تعدّى حدّا من حدود اللّه حدّا ؛ « 2 » اگر خدا حد زننده را ظاهر سازد ، عمل به اين حديث شريف و اجراى اين حدود و تعزيرات خواهد شد ؛ ان شاء الله تعالى .
اصفهانى : ربع زنهاى ايران حجاب ندارند .
مهجوره : دروغ فاش و خلاف حسّ است . به جز اهل بوادى ، يك زن بىحجاب نيست .
حتى زنهاى طلبيعىهاى ما ، طالبين رفع حجاب كه به حمد الله از رعب شريعت مقدّسه جرأت نمىكنند بىروبنده و نقاب بيرون آيند . آخر دروغ گفتن حدّى دارد . سيرهء قطعيهء مسلمين از امروز تا نزول آيهء حجاب بر احتجاب نسوان ثابت شده است و از احكام برجسته دين اسلام است كه حتى كفّار هم دانستهاند و از جمله ايرادات كشيشهاى فرنگى بر حضرت محمد بن عبد الله حكم حجاب است كه به همين خيالات فاسدهء شهويهء سركار
هامش
( 1 ) . براى نمونه اين روايت : لا بأس بالنظر الى شعور نساء اهل تهامة و الاعراب و أهل البوادى من أهل الذمة و العلوج ، لأنهن اذا نهين لا ينتهين . من لا يحضر ، ج 3 ، ص 469 ؛ علل الشرايع ، ج 2 ، ص 565
( 2 ) . كافى ، ج 7 ، ص 174 ؛ وسائل ، ج 28 ، ص 15