كشف آن و حرج لازم آيد ، همين مقدار به خاطر ضرورت مباح است نه به خاطر آيه كه از آن چيزى به دست نمىآيد . « 1 » و كنز العرفان از فاضل مقداد - قدّس سرّه - و از كتب معتبره و موثّقه است در تفسير آيات احكام قرآن . رابعا آيهء حجاب
فَسْئَلُوهُنَّ مِنْ وَراءِ حِجابٍ
است و ملا فتح الله در آنجا مىفرمايد : مروى است كه چون آيهء حجاب فرود آمد ، همهء زنان پرده فروگذاشتند . آباء و ابناء و اقارب ايشان گفتند : يا رسول الله ! چون حكم شد كه زنان پرده نشين شوند ، ما را نيز به ايشان از پس حجاب گفتوشنود بايد كرد ؟ آيه آمد كه و
لا جُناحَ
هيچ گناهى نيست عليهن بر زنان
فِي آبائِهِنَّ
در روى نمودن به پدران خود
وَ لا أَبْنائِهِنَّ
و نه به پسران خويش الى آخر . و مثل آن را حرفا به حرف كاشفى در تفسير خود ( مواهب عليه ) فرموده . خامسا چرا از تفسير ملا فتح الله نياوردى آيه جلابيب را كه در تفسير آن مىنگارد :
يُدْنِينَ
نزديك گردانند و فروگذارند
عَلَيْهِنَّ
بر رو و پهلوهاى خود ؛
مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ
چادرهاى خود را ؛ يعنى وجوه و ابدان خود را بدان بپوشند . و نظير آن است تفسير كاشفى .
پس سركار كه از آيات و اين تفاسير هيچ اطلاعى پيدا نكردهايد و نيز معلومت شد كه آيهء حجاب غير از آيهء نظر است ؛ و آيهء جلباب غير از هر دو است . آيه حجاب حكم فرمايد كه چون نامحرم وارد خانه شود ، زن به توسط پرده خود را مستور دارد . آيهء جلباب حكم فرمايد كه چون از خانه خارج شود ، به توسط جلباب لباس زينت خود را و به توسط او با جلباب روى خود را مستور دارد و اين هر دو تكليف زن است و غضّ بصر تكليف هر دو تن است ؛ چنانچه از صدر اسلام تا حال ، عمل جميع مسلمين بر آن است . آقاى عزيز ! احدى از علما و مفسّرين در دو حكم اول اختلافى ندارند . آيت الله بزرگ علامهء حلى - قدّس سره - در تذكره مىفرمايد : اتفاق جميع مسلمين است بر منع خروج زنان روگشاده . « 2 »
چنانچه متفقاند كه نظر به شهوت و ريبه و خوف افتتان حرام است مطلقا ، به هركس باشد سواى زوج و زوجه . چيزى كه اختلاف دارند آن است كه نظر خالى از ما ذكر ، حرام است يا مطلقا جايز ؛ يا نظر اول جايز و ثانى و ثالث فصاعدا كه در حكم آن است اطالهء نظر اول ، حرام است . و در اين مسأله مثل ساير مسائل خلافيه ، مقلّد بايد عمل به فتواى مجتهد اعلم كند .
اصفهانى مىگويد : و از
لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها
مقصود مواقع زينت است و الّا نگاه به زينت كه حرام نيست . پس مقصود بودن صورت و دست و پا كه غير از اين سه محل هم محل زينتى نيست ، كشف باشد ، عيب ندارد .
هامش
( 1 ) . كنز العرفان ، ج 2 ، ص 222 ( تهران ، المكتبة المرتضوية ، 1385 ق ) . مصحح : ترجمهء مؤلف از جملهء كنز العرفان نادرست بود كه مطابق كتاب اصلاح كرديم .
( 2 ) . تذكرة الفقهاء ، ج 2 ، ص 573 ( چاپ دوجلدى سنگى )