آزادى زنان است ، چه خواهند گفت ؟ آيا باز شيوع طلاق را به حجاب نسبت مىدهند ؟
علّامه عمرانى جيوم فريرو در مجلّد سنهء 1895 از مجلة المجلات فرانسوى مىنويسد :
علاماتى كه انذار مىكند به نزديكى حلول عدم توازن اجتماعى و نقص در مواليد به واسطهء اين شكل از مدنيّتى كه ما با او همآغوشيم ، جدّا زياد است ، به قسمى كه نمىگذرد روزى مگر بر انذارات تازه واقف مىشويم . پس خوب است وظيفهء طبيب را بر خود قرار دهيم و از اين مرض اجتماعى تقدير طبيبانه نماييم و بدانيم كه اين شكل جديد از رهبانيت با آنكه مستند به هيچ دين و آئينى نيست ، تهديد مىكند ما را كه اين رهبانيت تازه خواهد رسيد به حدّى كه رهبانيّت دينى در قرون وسطى رسيده بود . انتهى « 1 »
و چنانچه دوستداران رفع حجاب از كتب اجتماعيه با خبر بودند ، از گرداندن خامهء خود را در [ اين ] موضوع و نسبت دادن اين اوهام را به حجاب ، شرمنده مىشدند . « 2 »
و ايضا لسون آمريكايى مشهور در مجلّه 25 از مجلة المجلات فرانسوى در خصوص شمارش طلاقهايى كه در امريكا - كه مركز آزادى است - واقع شده ، مىنويسد : نظر به اين كه مجلة المجلات اين احصاء و شمارش را از ما درخواست كرده مىگوييم كه محكمهها در ولايت ماساشوزيت [ ماساچوست ] از ولايت ممالك متحده 1322 ورقهء طلاق در سنهء 1894 ثبت نموده ؛ پس از اينكه در سنهء قبلش فقط 770 ورقه طلاق ثبت شده بود ؛ و اما در مملكت اوهيوم از ممالك متحده ، محكمه در سنهء 1865 ، تعداد 22198 زواجى ثبت نمود كه همان سال در آن زواجها 837 طلاق واقع شد ؛ يعنى هر 265 زواج داراى يك طلاق بود ؛ و اما در سنهء 1894 يعنى پس از 29 سال ، عدد زواج را محكمه 33858 و طلاق را 2753 سجل نموده ، يعنى در هر 125 نفر زواج يك طلاق واقع شده ؛ و عدد طلاق بر حسب احصاء صحيح در عرض ده سال ، از معدّل خود يازده هزار اضافه و عدد زواج در عرض آن مدت 84889 نقص پيدا نمود . و مىنويسد : عموم خلق از مرد و زن همه به تجربه دانستهاند كه در هر شهرى از شهرهاى امريكا و اروپا موانع زواج رو به ازدياد است و از براى عقب نشينى امر زواج اسباب ديگرى هست كه قابل تعداد نيست ، خصوص سلسلهء اسباب اقتصادى كه از اين مشروع مانع شده ؛ حتى آنكه بسيارى از مردم چون از رفع آن موانع و تذليل آن اسباب عاجزند ، با نهايت رفاهيّتى كه دارند بر عذوبت صبر مىنمايند . باز مىنويسد كه ، علماى عمران به عاقبت وخيمهء اين امر كه منافى با سنن و قوانين طبيعيّه است ، انذار مىنمايند ؛ چه آنكه زنهاى اروپا و امريكا به واسطهء مزاحمتشان با مردها بر
هامش
( 1 ) . دائرة المعارف القرن العشرين ، ج 3 ، ص 344 ؛ مجلهء الاسلام ، سال ششم ، شمارهء 5 ، ص 9
( 2 ) . الحجاب و السفور ، ص 40