مردان مىآمدند ؛ ولى پس از اختيار شوهر پردهپوش مىشدند . « 1 » و نقوش قديم نشان مىدهد كه زنها سر را مىپوشانيدند ، و ليكن هر وقت به بازار مىرفتند ، لازم بود كه صورت را بپوشانند و زنان سيبليرتين و شعوب نازلهء در آسياى صغير و ماديين [ مادها ] و فرس و عرب محجّبه بودند .
و نيز صاحب دائرة المعارف لاروس مىنويسد كه « زنان رومان در امر حجاب فوقالعاده غلوّ داشتند ، به درجهء آنكه زن قابله ماما از خانهء خود بيرون نمىآمد ، مگر با كمال حيا ؛ و صورت را تا حدّ چشم مىپوشانيد و ردايى كه به پاشنهء پايش مىرسيد به دوش مىگرفت و رداى ديگر به سر مىانداخت به قسمتى كه شكل قامتش معلوم نمىشد . » « 2 »
از اين سلسله اطلاعات معلوم مىشود كه تكليف به حجاب فىالجمله تكليف به يك فطرت اوليهء زنان كه ناشى از عفّت ذاتى ايشان است بوده ؛ چه آنكه در آن زمان با اختلاف طبقاتشان در دين و آئين ، كم يا بيش از افق احتجاب دور نبودند و اين تكليف بر خلاف فطرت اوّليهء عالم نسوان نيست تا اينكه ذاتا در عداد مظالم شمرده شود .
و ثانيا پردهء رقيق نازكى كه چهرهء دوشيزگان را از آفات باد و خاك و آفتاب و گرما و سرما نگاه دارد و در حقيقت حافظ زيبايى كه بهترين متاع ايشان است ، باشد ، نمىشود در رديف مظالم و از موجبات محو حقوق و فشار بر زنان او را شمرد ؛ با آنكه منافع صحّى همين نقابى كه از ديدن حاجب نيست و از ديده شدن حاجب است ، بس است كه بگوييم :
هواخواهان رفع حجاب در حقيقت خواهان ظلم مىباشند و به اين پيشنهاد زيانى را به عالم نسوان متوجّه مىكنند .
دوم از مضّارى كه در حجاب تصوّر كردهاند آنكه ، دوشيزگان از تربيت و معارف به واسطهء پردهپوشى محروم مىمانند . و ما در جواب اين شبههء بىاساس در فرازهاى پيش
هامش
( 1 ) . ويل دورانت شرحى دربارهء يونان و وضعيت زنان به دست داده است . شرح وى از گزارشهاى متفاوتى شكل گرفته كه يك سوى آن به وضعيت فاحشگى و خودآرايى بىحد و حصر زنان بازمىگردد ؛ و سوى ديگر آن اشاره به محجبه بودن زنان خانهدار و حضور محجوبانهء آنان در خانهها در اسپارت و آتن و شهرهاى ديگر است . دربارهء بخش دوم مىنويسد : مردان آتنى از آزادىهايى كه در امور جنسى دارند ، چنان آگاهند كه هرگز زنان و دختران خود را آزاد نمىگذارند ، و با گوشهنشين ساختن آنان ، آزادى خود را تأمين مىكنند . زنان فقط در صورتى مىتوانند خويشان و دوستان خود را ملاقات كنند و در جشنهاى مذهبى و تماشاخانهها حضور يابند كه كاملا در حجاب و تحت مراقبت باشند . در مواقع ديگر بايد در خانه بمانند و نگذارند كسى از درون پنجره به آنان نظر اندازد . بيشتر عمر آنان در حرمسرايى كه در عقب خانه است ، مىگذرد . هيچ مردى حق ورود به آنجا را ندارد . زنان بايد وقتى كه شوهرانشان مهمان دارند ، از ظاهر شدن خوددارى كنند . تاريخ تمدن ، يونان باستان ، ص 340 .
( 2 ) . دائرة المعارف القرن العشرين ، ج 3 ، صص 335 - 336