هيئت اجتماعيه بار سنگينى شدهاند ؛ زيرا كه از براى ايشان كار و راه معيشت بسيار كم شده و چنانچه اين احوال به اين كيفيّت باقى بماند ، زيان بزرگى به عالم اجتماع خواهد رسيد .
انتهى [ سخن ] لسون .
و مجلّة المجلات فرانسه در مجلهء 18 در فصل زن مىنويسد : زواجى كه پدران ما او را ضرورى مىدانستند ، در جميع نواحى مورد صدمه و لطمهء شديدى شده ؛ زيرا كه تعالى و ترقّى عقلى زنها كه از تربيت امروزه نصيب بردهاند و امداد اين حقوق روزبهروز : و مفتون بودن زنها در خصوص تساوى حقوقشان با مردها و بالاخره اين سلسله افراط و تفريطهاى مشهوده ، زواج را كه شعور و ادراك مشعشع را از او به ارث برديم ، تهديد مىنمايد . باز مىنويسد : ترك زواج و ميل مردم به طلاق روزبهروز در ممالك امريكا و اروپا در زياده است و اين اعتصابات نسوان مشعر به مرضى است كه لازم است مشرّعين و مقنّنين متنبه باشند . انتهى [ سخن ] لسون . « 1 »
آيا اضداد « 2 » حجاب در مقابل اين شهادات و بيانات علماى بزرگ عمران و اجتماع ممالك متمدّنه سر فرود مىآورند و تصديق مىفرمايند كه مسائل اجتماعيه را بايد با يك اطلاع واسعى تعقيب نموده و نگارندهاى كه درس اطوار امم و تأثيرات گوناگون عوامل مختلفه را در جامعهء بشريّت ندانسته و هنوز در آن دبستان داخل نشده ، زمامدارى از ناموس اجتماعى را نبايد به عهده بگيرد .
گمان نمىكنم شخص فرزانهء منصفى به كتب اجتماعى مراجعه نمايد ، و كاملا آن احوال را از نظر دقّت بگذراند ، و راضى شود كه خامهء خود را در اطراف بىپردگى دوشيزگان ايران حركت دهد ، و به مصايبى كه ملل قويّه ، از عالم بىحجابى دچار شدهاند و با قلم درشت با هزاران جوشوخروش ، بزرگان از علما و مصلحين كتب را پر نمودهاند و هميشه از وسايل اصلاح آن مفاسد پىجور هستند ، ملّت ناچيز مقهور خود را دعوت نمايند و يا مانع داشتن نشر دعوت را در اطراف اين موضوع ، يك بدبختى و شقايى از براى جامعهء ايرانىنژاد بدانند و تمام عيب و نقصهاى اخلاقى و ادبى و اجتماعى و اقتصادى را فراموش كنند و فقط از اصلاح جامعهء درهم ما خصوص بىپردگى زنها را تعقيب نمايند .
آرى آنچه كه موجب عشق و مفتون شدن به حالت حاضرهء زنان غرب گشته و مانع است از تأثير صيحههايى كه به منزلهء يك سلسله دروس اجتماعى است ، فقط حالت با بهجت يك دسته از زنان اروپا است كه با سرهاى برهنه و منظرهاى آرايش داده و لباسهاى زيبا بين
هامش
( 1 ) . دائرة المعارف القرن العشرين ، ج 3 ، ص 344 - 345
( 2 ) . مخالفان