حقيقت صلاح يا فساد اين موضوع بدون تخرّب و تعشّق به يك مسلكى ، از نقطهنظر مضارّ و منافعش نسبت به جامعهء بشرى سنجيد . عشّاق و هواخواهان بىپردگى دوشيزگان مسلمان ، بايد از اين نكته غافل نباشند كه دين متين اسلام حقوق زنان را طرف مراعات كامل قرار داده ؛ حتى آنكه هيچ شوهرى زن خود را نمىتواند به مرضعهگرى و شير دادن طفل خود مجبور كند و هيچ خدمتى را جز تمكين از فعل جنسى نمىتواند از او بطور لزوم درخواست نمايد ؛ و زنان را دين مقدّس اسلام از اختلاط با مردها به شرط عصمت و عفّت و پوشيدگى براى رفع حوايج خود از قبيل معالجهء پيش طبيب يا آموختن واجبات شرعيه ، چنانچه در عصر حضرت ختمى مرتبت در مسجد النبى ( ص ) حاضر مىشدند يا واجبات نظاميه كه هميشه طرف حاجت جامعه است ، از قبيل علم تدبير منزل يا علوم ديگر ، مادامى كه در نتيجهاش فساد نظام نوع نباشد ، منع نفرموده ؛ حتى آنكه در محاكم قضا ، شهادت زنان پاكيزهدامان با تقوى را امر به قبول فرموده [ است ] .
بلى فقط چند چيز است [ كه ] اذهان ساده كسانى كه دوستدار آزادى زنانند ، گرفتار اشتباه نموده و گمان كردهاند كه اين جنس حقوقشان مراعات نشده و در جامعهء اسلامى دچار فشار باشند و ما براى تنبّه و رفع اشتباه سادهلوحها به ذكر موارد اشكال و جوابش مىپردازيم .
[ پاسخ به اشكال ارث زنان ]
اوّل از اشكالات ، مسألهء ارثيهء زنان است كه در اسلام نصف مردان قسمت دارند و اين تفاوت هميشه مورد حملهء ايشان شده ؛ و جواب از اين شبهه واضح مىشود به اينكه زنها هرچند با سرمايه باشند ، در تكفّل و نفقهء مردانند و خوراك و پوشاك و سكناى ايشان ، دين لازمى است بر ذمّهء شوهرانشان .
علاوه ، مالك بودن رجال بيشتر از اموال را ، سود اقتصاديش بيشتر است ؛ چه آنكه از مسافرت و تجارت و صناعت و زراعت نمودن ، مردها متمكّناند و در نتيجهء تحمّل اين سختىها زيانى به جامعهء بشريّت نمىرساند ، و به خلاف جنس زن كه از قيام ايشان به اين امور طاقتفرسا به جامعهء بشريّت زيان وارد خواهد شد ؛ چنانچه از فرازهاى پيش در سلسله شهادت بزرگان اروپا معلوم نموديم . پس به واسطهء ذمّهدارى رجال از نساء ، دو مقابل بردن مردان از ارث موجب پايمال شدن حقوق زنان نخواهد شد .
و اگر زن و مرد در ارث بهطور مساوى نصيب داشتند ، يا مردها در فشار بودند ، در صورتى كه بر ذمّهدارى خود نسبت به جميع ما يحتاج زن باقى مىماندند ، و يا جامعهء بشر لگدكوب مىشد ، اگر زنها به جهت تحصيل معاش خود دوشبهدوش مردها با كمال