ديدگاههاى مؤلف
مؤلف در اين رساله كه آن را در سال 1335 ق / 1296 ش تأليف كرده ، با اشاره به تغييراتى كه در عصر جديد رخ داده است ، به ويژه شيوع دنياگرايى و « زخرفات ظاهريه » و تغييراتى كه در وضعيّت قانون نكاح و ازدواج صورت گرفته است ، تصريح مىكند كه در اين زمان ، برخى « بىمهابا تخطئهء احتجاب مخدّرات را نموده ، مستور بودن آنها را مخالف تمدن و كاشفات الوجوه بودن آنان را » مطرح مىكنند . همين امر مؤلف را بر آن داشته است تا با تأليف اين رساله « جهات شرعيّه و عقليّه و سياسيّه » مسألهء حجاب را تبيين كند .
فصل نخست كتاب در بيان ادلهء شرعى حجاب مشتمل بر آيات قرآن و احاديث است .
در اين بخش آيات ترجمه و شرح شده و شأن نزول آنها بيان گرديده است . پس از آن ، روايات حجاب مورد بحث قرار گرفته است . دليل ديگر مؤلف دربارهء حجاب ، سيرهء قطعيهء مسلمانان در گذشته و حال است . ملل اسلاميه ، به رغم همهء تفاوتهاى فرهنگى كه در حال حاضر دارند ، در امر حجاب متّفق هستند به طورى كه « مسلمانان هندى ، چينى ، تركستانى ، افغانى ، ايرانى ، عثمانى ، مصرى ، تونسى ، حبشى ، فاسى ، يمنى ، جبلى ، شامى ، جزائرى ، مراكشى ، جاوهاى ، قفقازى و تاتارى » با وجود اختلاف آنان در « لباس و زينت و رسوم و آداب اكل و شرب » و جز اينها در امر حجاب متفقاند ؛ درست همانطور كه در نمازهاى پنجگانه با يكديگر اتفاقنظر دارند ؛ آنگونه كه در امر « نقاب گرفتن زن و احتجاب حرائر و محترمات نسوان اسلامى در جميع كرهء ارض به يك نحو تطابق دارند » . از نظر خرقانى ، ترديد در حكم حجاب در اسلام تنها مىتواند ناشى از « امراض دماغى و اختلالات فكرى » باشد .
بحث بعدى مؤلف ، بحث از حكمت حكم حجاب است . وى در آغاز به برخى از تفاوتهاى بنيادين ميان انديشهء دينى با انديشهء غير دينى اشاره كرده و يكى از آنها را نگاه دهرىها به زن و مسألهء شهوترانى مىداند ؛ در دين اسلام ، شهوترانى و هرزگى ممنوع ، اما در نگاه ديگران ، « حريت حيوانيه » به صورت « قوانين دول » درآمده و « مطلوب عامه » واقع شده است . در واقع ، اعتراضات اخير نيز در ايران به مسأله حجاب ، از ديد خرقانى ، نشأت گرفته از فرهنگ دينى و به عبارتى « از حلقوم عالم اسلامى » نيست ، بلكه معترض « يا دهرى است ، يا اساسا منكر اسلام است يا عوام بحت بسيط احمق » .
از نظر خرقانى ، « دورهء تجدّد » « دورهء تبديل احكام و حملات اهل اديان به اساس متين دين قويم اسلام » است . كسانى كه در پى تجدد غربى هستند ، به مقايسهء وضع ايران با اروپا پرداخته و حجاب را مانع از پيشرفت و تجدد مىدانند . بدين ترتيب ، به نظر خرقانى ، اعتراض آنان « اعتراض سياسى » به معناى وسيع كلمه است . استدلال متجدّدين اين است كه