در اين صورت دنيا ارزشى ندارد ، چه جهان كالاى فريب است ، امّا زمانى ديگر دنيا را وسيله و ميدانى براى مسابقه به سوى آمرزش خدا و بهشت قرار مىدهد و تمام نعمتهايى را كه از آن به دست مىآورد به خدمت اين هدف و غايت مىگيرد كه در اين صورت دنيا داراى ارزشى است بسيار بزرگ .
خداوند به مؤمنان تأكيد مىكند - بطبع به گروهى كه ايمانشان از نظر نفسانى و روحيّهاى ضعيف شده و به ذكر و ياد خدا و آيات او بدان گونه كه لازم است و به نحو عملى سر نسپرده و خشوع نكردهاند و به فرمانهاى رهبرى مثلًا در مورد انفاق تسليم نشده و گردن ننهادهاند و به سبب نوميدى از ياورى خدا براى تأخيرى كه در آن پيش آمد . و به علّت توجه به دنيا بجاى توجه به آخرت - در لبهء پرتگاه دشوار سخت دلى و دورويى قرار گرفتهاند - به اين گروه تأكيد مىكند / 75 كه دنيا جز ميدانى براى بازى و بيهودگى و آرايش و فخر فروشى و افزون نمايى به يكديگر نيست . و با آن كه اين حقيقت براستى از اذهان مؤمنان بطور عموم پوشيده و پنهان نيست ولى از صورت انديشه و فكر به حالت هشيارى و بصيرتى كه بر نفس چيره و مسلّط شده باشد در نيامده و تحوّل نيافته است ، به عبارت ديگر عبرت به صورت اندرز عملى در نيامده است . در اين حال چه فرقى است ميان كسى كه از وجود مين در راه خود آگاه نيست و مين در راه او منفجر مىشود با ديگرى كه احتمال وجود مين را مىدهد يا از بودن آن آگاه است ولى احتياط نمىكند ؟ اين هر دو پاره پاره و در هوا پراكنده مىشوند ، زيرا دانستن بدون اقدام كردن برابر با ندانستن است ، خداى تعالى گويد : «
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ
« 104 » - اگر از آنها بپرسى : چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است ؟ خواهند گفت : خدا . بگو سپاس خداى را . بلكه بيشترشان نمىدانند . » پس شك نيست كه در اين صورت مؤمنى كه در دنيا به بازى و بيهودگى مىپردازد ، و دنيا را مايه آرايش و فخر فروشى و افزوننمايى در دارايى و
هامش
( 104 ) - لقمان / 25 .