الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ
« 78 » - ما ( از آن ميان ) به كسانى كه ايمان آورده بودند پاداش و اجرشان را داديم » و انديشهمندانى راسخ در زهد بودند كه دين را دشوار ساختند و تصوّف ورزيدند ، و نيز در ميان آن جمله كسانى بودند كه سخت دل شدند و اينان اكثريّت قاطع را تشكيل دادند .
«
وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ
- ولى بيشترين آنان نافرمانان بودند . » قرآن تا اينجا مؤمنان را از بيمارى سخت دلى و قساوت قلب كه بدان گرفتار شده بودند پرهيز داده و بر حذر داشته و عواقب بد آن را از خلال اشاره به رفتار اهل كتاب براى آنان بيان و روشن كرده است ، اما اكنون سياق آيات قرآن به معالجهء اين مشكل و درمان اين مشكل و درمان اين درد در كنار بيان اسباب و موجبات آن آغاز مىكند .
مؤمنانى كه آيهء پيشين آنان را مخاطب ساخته دچار انحراف كامل ، مانند بيشتر اهل كتاب ، نشده بودند ، بلكه خشوع و سرسپردگى مطلق را از دست داده بودند و دلهايشان اندكى سخت شده ، و نوميدى شايع ميان ايشان آنان را از اصلاح نفس خود بازداشته بود . پس قرآن به آنان اعتماد به پروردگارشان را القا و اعطا مىكند .
«
اعْلَمُوا
- بدانيد » چه بسا كه آغاز كردن اين آيه به كلمهء « علم » از آن روست كه بيم ( و پروا داشتن از خدا ) ثمره و ميراث علم و دانش است ، آيا خداى تعالى نمىگويد ؟ :
«
إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ
« 79 » - همانا از ميان بندگان خدا دانشمندانند كه از او بيم و پروا دارند . » اينك پرسش اين است : آن حقيقتى كه عامل و عهدهدار كاشتن بذر اميد در جان مؤمنان و موجب نجات آنان از نوميدى است ، كدام است ؟
هامش
( 78 ) - الحديد / 27 .
( 79 ) - فاطر / 28 .