«
أَنَّ اللَّهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها
- همانا خدا زمين را پس از مردن آن زنده مىكند . » آيا ديدهايد كه چگونه بر پهنهء خاك ، پس از آن كه زمين چون گورى متروك ، خشك و بىگياه شده پوشاكى سبز مىپوشاند ؟ / 62 بدان زندگى كه آهسته و آرام در زمين به جنب و جوش در مىآيد بنگريد و به قدرت خدا بينديشيد . آيا آن كس كه زمين را زنده مىكند نمىتواند دلهاى مرده را نيز زنده كند ؟ پس نوميدى چرا ؟
آرى ، دشواريها و مشكلات گوناگون پيرامون مؤمنان را گرفته و سختى و تنگدستى به آنان رسيده ، و دچار كاهش اموال و نفوس و بهرهها گشتهاند و مىلرزند ، و چه بسا كه بدين سبب نوميدى حتى بر دل پاكدلان و مخلصان نيز دست گشايد «
حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتى نَصْرُ اللَّهِ
« 80 » - تا آنجا كه پيامبر و مؤمنانى كه با او بودند ، گفتند : پس ياورى خدا كى خواهد رسيد ؟ » ولى بايد بدانند كه پيروزى آنان حتمى است و آن را خداوند واجب كرده همان گونه كه ( پيروى از ) كتاب خود را بر آنان واجب ساخته است «
إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ
« 81 » - براستى ، آن كس كه قرآن را بر تو فرض و واجب كرده بيگمان باز گردانندهء تو به وعدهگاهت ( مكّه ) است . » آرى ، اين ياورى ممكن است به حكمت و دليلى كه خدا مىداند ( چون پاكسازى دلهاى مؤمن از پليديهايش ، و براى آن كه پيروزى بزرگتر و شاملتر و سودبخشتر باشد . ) به تأخير افتد ، ولى از مؤمن كوشا و مجاهد نمىسزد كه نوميد و مأيوس شود ، زيرا نوميدى از عوامل اصلى و خطرناكى است كه نيروها را خشك و بىحركت مىكند ، و انسان را از كوشش باز مىدارد ، زيرا انسان با داشتن نوميدى سودى در جنبش نمىبيند ، پس چرا به سوى سراب بدود ؟ و حركت و جنبش كامياب كننده آن است كه افراد خود را از سقوط در دامهاى نوميدى دور دارند و هر جا و هر وقت حالات و ظواهر يأس
هامش
( 80 ) - البقرة / 214 .
( 81 ) - القصص / 85 .