ابوحنيفه بيست و نه سال حيات داشت ، و در سنهء 179 بمرد ، و شافعى بعد از ابوحنيفه به فاصلهء پنجاه و چهار سال در سنهء 204 بمرد ، و ابن حَنبل بديشان در سنهء 241 ملحق گرديد . و اصحاب مذاهب ديگر يا معاصر با ايشان بودند و يا پس از ايشان .
مذهب جعفرى قياس را باطل مىداند
2 - امام جعفر همانطور كه خواهيم ديد از استعمال قياس نهى نموده است ، همانطور كه فقهاء مدينه عموماً قياس را رَفْض و باطل دانستهاند و مُحَدِّثين خصوصاً با وجودى كه زعيمان فقه در قرن اوّل بودهاند ، قياس را رَفْض و باطل شمردهاند .
و به زودى خواهيم دانست كه : نهى امام صادق از قياس ، معارض با اجتهاد نمىباشد . امام صادق امر به اجتهاد مىنمود ، و به همان مقدارى كه غير او در اجتهاد جلو رفتهاند او جلو رفته است .
و به زودى خواهيم دانست كه : منهاج وى در اعتبار و استخلاص و استنباط همان منهج فكر اسلامى است كه تفكر و انديشهء جهانى آن را از او نقل كرده است .
3 - آن وضعيّت و موقعيّتى كه پس از قربانگاه كربلا اهل البيت شصت سال در آن زيستند نتيجهاى داد به ظهور علم و علماء از رجال و نسوان . در عهد امَّهات المؤمنين زن در علم مشاركت مىنمود ، و زنان فقيههاى از گروه تابعين و تابعين تابعين از اهل سُنَّت پديدار شدند ، و در ميان زنان اهل البيت ، سُكَيْنَة بنت الحسين متوفّاة در سنهء 117 به مقام صدارت آنان نائل گرديد . وى علناً با فحول از شعراء بلكه فقهاء مغالبه و مبارات مىكرد . « 1 »
بالجمله از مجموع آنچه ذكر شد ، به دست مىآيد كه : حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام از جهت أنوار مُلْكى و ملكوتى بر فراز قبّهء اعلاى عالم وحدت حقّ متعال ، و در ذِروهء اسناى عرفان ، و علوم مترشّحهء از ذات اقدس منّان بودهاند . و تمام اين
هامش
( 1 ) « الإمام جعفر الصّادق » طبع سنهء 1397 ه ، ص 131 تا ص 133 .