كند آنان را كه با خطّ نيكو بنويسند بدون آنكه دست و آلت كتابت براى آنها بيافريند . و تكليف كند كه بدون دوات و مداد و قلم در روى هوا چيز بنويسند چيزى را كه همه كس بتوانند بخوانند . « 1 »
إماميَّه مىگويند : پروردگار ما عادلتر و استوار است از اين گونه اوامر .
* * * إماميَّه مىگويند : خداى تعالى أحدى از بندگانش را از راه دين گمراه نمىكند ، و پيغمبرى را ارسال نمىدارد مگر با حكمت و موعظهء حَسَنَه .
أشاعره مىگويند : خداوند بسيارى از بندگانش را از راه دين گمراه كرده است و بر آنها تلبيس نموده و إغواء كرده است . و جايز مىباشد پيامبرى را به سوى گروهى بفرستد كه آن گروه را امر نكند مگر به سَبّ نمودن خدا ، و مَدْح كردن ابليس .
و بنابراين كسى كه خداى تعالى را سبّ كرده است و مدح شيطان نموده است و معتقد به تثليث و الحاد و انواع شرك بوده است مستحقّ ثواب و تعظيم گردد . و كسى كه در مدّت طول عمرش مدح خدا را كرده است ، و به مقتضاى اوامرش عبادت و عبوديّت وى را بجاى آورده است ، و ابليس را دائماً مذمّت نموده است ، در عذابِ مُخَلَّد و لعنتِ مؤبَّد گرفتار شود .
و جايز دانستهاند : در ميان پيامبران گذشته از آنان كه خبرشان به ما نرسيده است پيامبرى وجود داشته باشد كه شريعتش غير از اين نبوده باشد . « 2 »
* * *
هامش
( 1 ) « الملل و النّحل » ج 1 ص 96 و ص 102 و « الفصل » ابن حزم ج 3 ص 54 و « شرح عقائد نسفى » ص 102 و ص 123 .
( 2 ) در تعليقه گويد : و اين مقالهء آنها را متكلّمشان : فضل بن روزبهان در اين مقام ذكر كرده است . ( « الفصل » ابن حزم ، ج 3 ص 142 و « شرح العقائد » ص 109 و ص 129 و در حاشيهاش نوشتهء كستلى )