مريض مىنمايد و به درد مىكشد . بلكه بر وى جايز است خلقى را در آتش بيافريند كه در آن به طور جاودان و مخلّد بمانند بدون آنكه در ابتداء گناهى از آنان سر زده باشد . « 1 »
* * * إماميّه مىگويند : در حكمت خداوند متعال نيكو نمىباشد كه بر دست افراد دروغگو معجزات خود را جارى سازد ، و نه آنكه مُبطِلين را تصديق نمايد ، و نه آنكه سفيهان و فاسقان و عاصيان را به پيامبرى ارسال دارد .
أشاعِره مىگويند : همهء اين كارها نيكو مىباشد . « 2 »
* * * إماميّه مىگويند : خداوند سبحانه هيچ كس را بيشتر از مقدار طاقتش تكليف نمىكند .
أشاعره مىگويند : خداوند هيچ كس را تكليف نمىكند مگر بيشتر از مقدار طاقتش . و تكليف نمىنمايد مگر كارهائى را كه بندگان متمكّن از فعل و ترك آن نمىباشند . و خداوند بندگان را ملامت مىكند بر ترك كارى كه بدانها قدرت بر فعلش را نداده است . و جايز مىدانند كه به شخص دست بريدهاى امر و تكليف كتابت نمايد ، و به شخصى كه مال ندارد زكات بپردازد ، و به شخص زمينگيرى كه قدرت بر رفتن ندارد امر كند كه به آسمان طيران كند ، و به شخص عاطل فَلَجشدهء زمينگير تكليف كند تا اجسامى را بسازد ، و امر كند تا چيز كهنه را جديد و چيز تازه را قديمى كند .
و جايز مىدانند تا پيغمبرى را با تمام معجزات به سوى بندگانش گسيل دارد براى آنكه ايشان را تكليف نمايد تا جسم سياهى را ناگهان سپيد نمايند . و تكليف
هامش
( 1 ) « تفسير كبير » ج 17 ص 11 و ج 28 ص 232 و « شرح تجريد » قوشچى ص 375 .
( 2 ) « الفِصَل » ابن حزم ج 3 ص 1 ، و « المنخول » غزالى .