بود . « 1 »
نظر شيعه و اهل سنت دربارهء عدل
نقل خلاف در مسائل عَدْل
مبحث يازدهم : در عدل و در آن مطالبى است :
اوَّل : در نقل خلاف در مسائل اين باب .
بدان : اين اصل اصل عظيمى است كه قواعد اسلاميّه بر آن مبتنى مىباشد ، بلكه تمام احكام دينيّه بدان بستگى دارد ، و بدون آن هيچ يك از أديان تمام نخواهد شد . و به طورى كه در آتيه خواهيم ديد انشاء الله ، راستى و صدق گفتار پيغمبرى از پيغمبران بدون هيچ استثنائى امكان پذير نيست مگر با مسألهء عدل . و چه زشت است كه انسان براى خود مذهبى اختيار كند كه با آن از جميع أديان خارج شود ، و براى وى امكان نداشته باشد خداوند را به يكى از شرايع سابقه و لاحقه بپرستد و عبادت نمايد ، و قاطع نباشد بر نجات پيامبر مرسلى ، يا فرشتهء مقرّبى ، يا بندهء مطيعى از اولياء الله كه در جميع كارهايش فرمان برده است ، و از خُلَصاى درگاه او گرديده است ، و يا جزم نداشته باشد بر عذاب احدى از كفّار و مشركين و انواع فُسّاق و معصيتكاران .
پس واجب است بر هر فرد عاقلى كه تقليد مىكند نظر كند كه آيا جايز است براى وى كه خداى تعالى را با مثل اين آراء فاسده و عقائد باطله كه اتّكاء آن بر متابعت شهوت و انقياد مطامع است ، ملاقات كند ؟ !
* * * إماميّه و پيروانشان از معتزله مىگويند : حُسْن و قُبْحْ عقلى هستند و مستند به صفاتى مىباشند كه به افعال قيام دارند ، و يا وجوه و اعتباراتى هستند كه بر افعال واقع مىگردند .
هامش
( 1 ) « نهج الحقّ و كشف الصِّدق » ص 55 تا ص 57 .