را تصرّف كردند كه با متابعينشان در برابر آن ركن اقامهء جماعت مىنمودند ، و اين امر تا زمان ما - بلكه تا ساعت يوم القيام - ادامه پيدا نمود ، و آثار اين بدعت عُظْمَى شروع به تزايد كرد ، و لوازم متكبّرانه و مستبدّانه از تبعات شديد اين فتنهء كبرى متراكم گرديد . و مرتبهء حميّت و عصبيّت بر اين ، به حدى رسيد كه هنگامى كه بعضى از سلاطين شيعهء اماميّه اصرار ورزيدند تا براى فرقهء ناجيهء اماميّه هم در مسجد الحرام مقام پنجم را بنا كنند - بلكه نادر شاه افشار در مقابل قبول اين امر از جانب آنها ، قرار داد تا لَعْن و سَبّ شايع در شيعه را بردارد - معذلك سلاطين آنها قبول نكردند ، و شيعهء اماميّه هم سلوك ديرين خود را نيز تغيير ندادند .
كيفيت تقليد عامه قبل از رشيدين و بعد از آنها
دأب و دَيدن سنّيهاى ظالم و متجاوز قبل از استقرار اين قرار و حكم در ميانشان آن بود كه : از گامها و خطوات كسانى كه از ناحيهء رشيدَيْن ملعونين ( هارون و مأمون ) براى اقامهء فتوى و احكام معيّن شده بودند پيروى مىكردند همچون قاضى أبو يوسف ، و يحيى بن أكثم شامى و ساير كسانى كه بر طريقهء أئمّهء اربعه يا غيرشان از مجتهدين بودهاند ، مگر آنكه در دولت ايّوبيّه در كشور مصر ذكرى براى غير شافعى مصرى مُطَّلِبى ، و مالك بن أنس مدنى - همانطور كه از تاريخ استفاده مىگردد - نبوده است .
و اما پيش از زمان رَشيدَيْن ( هارون و مأمون ) مردم از افرادى همچون زُهْرى و ثَوْرى ، و مَعْمَر بن راشِد كوفى تقليد مىكردند ، آنان كه براى طلب حديث و فقه به آفاق مسافرت كرده بودند ، و اساس كارشان را بر خصوص كتب و تصانيف گذارده بودند . و پيش از ايشان نيز از فقهاى شهرها مانند ابوعلى كوفى ، و ابن جُرَيْح ، و أوْزاعى شامى و أمثال آنها از تابعين تابعين اصحاب ، تقليد مىكردهاند .
و از بعضى از كتب تواريخ عامّه به دست مىآيد كه : در عصر مولانا الإمام الصّادق عليه السّلام ، جميع اهل كوفه عملشان را طبق فتاواى ابوحنيفه و سفيان ثورى و مرد ديگرى قرار داده بودند و اهل مكّه بنابر فتاواى ابن جُرَيْح ، و اهل مدينه بنابر فتاواى مالك و مرد ديگرى ، و اهل بصره بنابر فتاواى عثمان و سَوَادَة و غيرهما و