بنابراين جميع اشعار راقى و بلند مرتبهء او دلالت بر تشيّع او نمىكند ، زيرا در تشيّع علاوه بر تولِّى ، تبرِّى لازم است . همچون ابن ابى الحديد معتزلى كه با وجود آن قصائد سبع غرّاى كم نظير ، و آن محامد و محاسنى كه در « شرح نهج البلاغة » آورده است ، معذلك چون قائل به حقّانيّت خلافت شيخين مىباشد ، لهذا مردى است عامّى و سنّى .
شافعى سنّى معتدل است
أمَّا شافعى يك مرد سنّى معتدلى است نه متجاوز و متهتّك . زيرا أوَّلًا مانند ساير عامّه در اصول تابع أشعرى نمىباشد و قائل به عدل است . و ثانياً رأى و قياس ظنّى و استحسان را در فروع ردّ مىكند و همچون ابوحنيفه و مالك نمىباشد .
اما دربارهء عدل حضرت ربّ العزّة همچون شيعه و معتزله معتقد به عدالت است همانطور كه شيخ سليمان حنفى قندوزى از وى روايت نموده است كه : او در شعرش اين طور سروده است :
لَوْ فَتَّشُوا قَلْبِى لَالْفَوْا بِه * سَطْرَيْنِ قَدْ خُطَّا بِلَا كَاتِبِ 1
الْعَدْلُ وَ التَّوْحِيدُ فِى جَانِب * وَ حُبُّ أهْلِ الْبَيْتِ فِى جَانِبِ 2 « 1 »
1 - « اگر دل مرا بشكافند و در آن تفتيشى به عمل آورند ، در آنجا خواهند ديد كه : بدون آنكه نويسندهاى بنويسد ، دو سطر نوشته شده است :
2 - در يك جانب آن عدل و توحيد خداوند ، و در جانب دگر محبّت اهل بيت رسول خداوند . »
همچنان كه در اشعار پيشينش كه از « النُّجوم الزَّاهِرَة » نقل شد تصريح دارد كه : ايمان كمى و زيادتى مىپذيرد و اين از مسائلى است كه ابو حنيفه براى ردّش كمر بسته است ، و صريحاً اعلام مىدارد كه : الإيمانُ لَا يَزِيدُ و لا ينقصُ .
شافعى عمل به رأى و قياس را جايز نمىداند
و امّا دربارهء عمل به رأى و قياس و استحسان بايد گفت كه : شافعى متفرّد است
هامش
( 1 ) « ينابيع المودّة » طبع سابع نجف اشرف سنهء 1384 قمريّه ص 568 .