است كه خود آنان شرم آوردهاند در كتابهايشان ضبط و ثبت كنند و رأيى بوده كه سينه به سينه تحويل داده شده است ، و شاهد بر اين آن است كه مثلًا براى مالكيهاى ساكن عراق نقل نشده است ولى براى مالكيهاى مغرب و اندلس نقل شده است ، لهذا ملاحظه مىشود كه در مناطق جغرافيائى مختلف جواز و عدم جواز وطى غلام در ميان مالكيها متفاوت مىباشد .
شيخ موسى تبريزى در حاشيهء « أوثق الوسائل فى شرح الرَّسائل » شيخ اعظم انصارى - قدَّس الله سرَّهما - در كتاب « حجيّة الظّنّ » آنجا كه شيخ مىفرمايد : الَّذِينَ هُمُ الاصْلُ لَهُ « يعنى در حجيّت اجماع ، عامّه اصل هستند » گفته است : به جهت آنكه ايشان بر شيعه در اثبات اجماع سبقت دارند ، همچنان كه از سيد مرتضى حكايت شده است كه چون آنان اجماع را ذكر كردند و بر ما عرضه داشتند ما آن را حقّ يافتيم و قبول كرديم .
و اما بودن اجماع اصل براى عامّه به جهت آن است كه : اجماع مبناى دينشان است ، چون عمدهء ادلّهء آنان بر خلافت پسر أبى قحافه به گمانشان اجماع امّت است بر او .
وَ الْمَوْلَى الفاضِلُ البارعُ الآغا محمّد على بن الوحيد البهبهانى در كتابش مسمّى به « سُنَّةُ الْهِدَاية » مىگويد : به خاطر دارم كه در « شرح مواقف » و يا « مقاصد » تصريح نموده به اينكه در اجماع ، كثرت معتبر نيست . بلكه حق آن است كه اجماع به موافقت يك نفر محقّق مىشود ، چنان كه خلافت ابوبكر به بيعت عمر به تنهائى ثابت شد - انتهى .
اى طالب حقّ چشم بصيرت بگشا به اين هذيانها نظر نما كه به چه خرافات و هذيانها بناى مذهب خودشان گذاشته اند ؟ ! به مقام تشنيع و تعيير طائفهء ناجيهء محقّه برآمدهاند :
اوّلِ آنها بر سر منبر على رووس الاشْهَاد اعتراف به قصور خود نموده و زبان به « أقِيلُونِى وَ لَسْتُ بِخَيْرِكُمْ وَ عَلِىٌّ فِيكُمْ » گشوده .
امام شناسى (فارسى) — صفحة 465
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٤٦٥