حَجُّهُ . « هر كس در خانهء وى كتاب حيل بوده باشد و بدان فتوى دهد و يا عمل كند او كافر است ؛ زنش از او جدا و حجّش باطل است . »
طالقانى گفت : به ابن مبارك گفته شد : در اين كتاب آمده است كه :
إذَا أرَادَتِ الْمَرْأةُ أنْ تَخْتَلِعَ مِنْ زَوْجِهَا ارْتَدَّتْ عَنِ الإسْلَامِ حَتَّى تَبِينَ ، ثُمَّ تُرَاجِعَ الإسْلَامَ .
« هر وقت زنى بخواهد از شوهرش جدا گردد از اسلام ارتداد كند ( مرتد گردد ) تا به واسطهء ارتداد حكم به بينونت و جدائى گردد ، سپس به اسلام برگردد . »
عبد الله بن مبارك گفت : كسى كه چنين قرارى بدهد كافر مىباشد ، زنش از او جدا و حجّش باطل مىگردد .
خاقان مؤذّن به عبد الله گفت : مَا وَضَعَهُ إلَّا إبْلِيسُ . « اين حكم را قرار نداده است مگر ابليس . »
عبد الله گفت : الَّذِى وَضعَهُ أبْلَسُ مِنْ إبْلِيسَ . « 1 » « آن كس كه اين كيفيّت را جعل و قرار داده است ، تلبيس و تدليسش از إبليس بيشتر است . »
و لهذا مىبينيم عبد الله بن مبارك از ابوحنيفه برگشته است و در اوَّل امر كه از وى جانبدارى مىنموده است در آخر امر كه بدين آراء و حيل و فتاواى شيطانى او رسيده است از تمام رواياتى كه از وى روايت نموده عدول كرده و به درگاه خداوند استغفار نموده است .
خطيب مىگويد : خبر داد به من زكريّا كه خبر داد به ما حسين بن عبد الله نيشابورى و گفت : من شهادت مىدهم دربارهء عبدالله بن مبارك آن گونه شهادتى كه خداوند از من سؤال كند كه او به من گفت : يَا حُسَيْنُ قَدْ تَرَكْتُ كُلَّ شَىْءٍ رَوَيْتُهُ عَنْ أبِى حَنِيفَةَ ، فَاسْتَغْفِرُ اللهَ وَ أتُوبُ إلَيْهِ . « 2 »
« اى حسين ! از جميع آنچه از ابو حنيفه روايت نمودهام دست شستهام ! بنابراين
هامش
( 1 و 2 ) « تاريخ بغداد » ، ج 13 ص 427 و ص 428