قاضى ، و يزيد بن زريع ، و على بن عاصِم ، و مالِك بن أنس ، و « جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّد » ، و عُمَر بن قَيْس ، و أبو عبد الرّحمن مُقْرِئ ، و سَعيد بن عبد العزيز ، و أوْزاعى ، و عبد الله بن مُبَارَك ، و أبو اسحق فَزارى ، و يوسف بن أسْبَاط ، و محمد بن جابر ، و سفيان ثَوْرى ، و سفيان بن عُيَيْنَة ، و حَمَّاد بن ابى سليمان ، و ابن أبى ليلى ، و حَفْص بن غياث ، و أبو بكر بن عَيَّاش ، و شريك بن عبد الله ، و وَكيع بن جَرَّاح ، و رَقَبَة بن مُصْقَلَة ، و فَضل بن موسى ، و عيسى بن يونس ، و حَجَّاج بن أرطاة ، و مالك بن مغول ، و القاسم بن حبيب ، و ابن شُبْرُمَة . « 1 »
امَّا مواردى را كه ما از تاريخ خطيب برگزيدهايم عبارتند از :
اوَّل : حارث بن عمير مىگويد : شنيدم كه ابوحنيفه مىگفت : اگر دو نفر شاهد نزد قاضى شهادت دهند كه : فلان بن فلان زنش را طلاق داده است . و آن دو شاهد هر دو بدانند كه شهادتشان شهادت زور و باطل بوده است و قاضى ميان زن و شوهر جدائى افكند ، پس از آن ، يكى از آن دو شاهد زن را ملاقات كند ، آيا جائز است وى را به ازدواج خود درآورد ؟ ! ابو حنيفه در پاسخ سؤال خود گفت : آرى !
ابوحنيفه گفت : اگر قاضى بعداً بفهمد آن دو شاهد ، شاهد باطل بودهاند ، آيا جايز است ميان آن شاهد و زنى كه گرفته است جدائى بيفكند ؟ ! ابوحنيفه گفت : نمىتواند . « 2 »
دوم : با سند خود از اسمعيل بن عيسى بن على كه گفت : شريك به من گفت : ابوحنيفه با كفر آوردن به دو آيه از كتاب الله تعالى كافر است :
خداوند مىفرمايد : «
وَ يُقِيمُوا الصَّلاةَ وَ يُؤْتُوا الزَّكاةَ وَ ذلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ
» ؛ « 3 »
و مىفرمايد :
« لِيَزْدادُوا إِيماناً مَعَ إِيمانِهِمْ
» ؛ « 4 »
هامش
( 1 ) « تاريخ بغداد » ج 13 ص 370 و ص 371 .
( 2 ) همين مصدر ص 373 .
( 3 ) آيه 5 از سورهء 98 : بيّنه : « و اقامهء نماز مىكنند و ايتاء زكات مىنمايند و اين است دين استوار و پابرجا . »
( 4 ) آيه 4 ، از سورهء 48 : فتح : « براى آنكه بر مقدار ايمانى كه آوردهاند بيفزايند . »