فارس بوده است و هيچ كدام از پدرانم بَرده نبودهاند .
و در « تاريخ گزيده » آمده است « 1 » أبو حنيفه : نعمان بن ثابت بن طاوس بن هُرْمُزدْ ملك بنى شيبان در بغداد در عهد منصور وفات كرد .
و من مىگويم : بعضى گفتهاند : در حبس منصور در شهر رجب سنهء يكصد و پنجاه و يك ، و در محلّهء خيزرانيّه كه آنجا معروف بود مدفون گشت . و مزار او را شَرَف الملك أبو سعد مستوفى در دولت ملكشاه سلجوقى تعمير نمود .
وى هفت نفر از صحابه را ادراك كرده است . از آنانند : عبد الله بن أبى أوْفَى ، و جابر بن عبد الله انصارى ، و أنَس بن مالك تا آخر آنچه كه ذكر كرده است . و در « صحيفة الصَّفاء » ذكر كرده است كه وى عبد الله بن أبى أوفى را ادراك نموده است و از عِكْرَمَه و نافِع و عَطاء حديث شنيده است و فقه را از حَمَّاد بن أبى سليمان اخذ كرده است .
و من مىگويم : علم اصول را از شيطان و هواى نفس طغيانگر داعى به سوى آتش و نيران أخذ نموده است .
سپس مستوفى از آمُدى شهير نقل كرده است كه : او در كتاب « أبْكَار الافكار » در مقام ترجمه و تفسير مُرْجِئَه و اصحاب مقالات آورده است كه : ايشان أبو حنيفه و اصحابش را از مُرْجِئهء سنَّت مىشمارند . و گفته است : امَّا مُرْجِئه : ايشان قائلند كه عمل از نيّت و قصد مؤخّر مىباشد ، و همچنين قائلند كه : با وجود ايمان ، معصيت ضررى نمىرساند ، همانطور كه با كُفران ، طاعت سودى نمىبخشد .
و به جهت التزامشان بدين دو نظريّه ، آنان را مُرْجِئَه گويند . زيرا إرجاء در لغت گاهى به معنى تأخير انداختن آيد .
و من مىگويم : از اين قبيل است قوله تعالى :
وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا
هامش
( 1 ) « تاريخ گزيده » تأليف حمد الله مستوفى قزوينى است .