بگيرد بر آنكه : نفس وى أبداً رضايت نمىدهد در جائى كه امام ايستاده باشد او بنشيند . و أبو حنيفه كه تولدش سال 80 ، و وفاتش سال 150 بود ، عمرش از امام صادق عليه السّلام طولانىتر بود ، و ليكن امام صادق با عبارات تشجيع انگيز كمرش را محكم ببستند و گفتند :
اجْلِسْ يَا أبَا حَنِيفَةَ فَعَلَى هَذَا أدْرَكْتُ آبَائى !
« بنشين اى ابو حنيفه ، زيرا كه بر همين طريق ، من منهاج پدرانم را ادراك نمودهام ! »
حضرت در اينجا مرادشان بزرگداشت مجالس علم مىباشد كه همه مىايستند و استاد مىنشيند .
أبو حنيفه در مجالس تدريس امام دو سال را در مدينه سپرى كرد ، و راجع بدين سنوات است كه مىگويد : لَوْ لَا الْعَامَانِ لَهَلَكَ النُّعْمَانُ « 1 » . « اگر آن دو سال نبود ، نعمان هلاك مىشد . »
پيوسته أبو حنيفه صاحب مجلس درس را بدين عبارت مخاطب مىساخت كه : جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا بْنَ بِنْتِ رَسُولِ اللهِ . « جانم به فدايت باد اى پسر دختر رسول خدا ! »
و تحقيقاً امام صادق عليه السّلام در مجلس خود با أبو حنيفه تحدّى و مغالبه در بحث نموده است براى آنكه رأى صاحب رأى را بيازمايد ، آنجا كه از وى سؤال كرد : مَا تَقُولُ فِى مُحْرِمٍ كَسَرَ رَبَاعِيَةَ الظَّبْىِ ؟ !
« چه مىگوئى دربارهء شخص مُحرمى كه دندان رَباعيهء آهو را شكسته باشد ؟ ! »
أبو حنيفه در پاسخ مىگويد : يا بن رسول الله ! نمىدانم مقدار كفّارهاش چه اندازه مىباشد ؟ ! »
امام صادق عليه السّلام به او گفتند : أنْتَ تَتَدَاهَى ! أ وَ لَا تَعْلَمُ أنَّ الظَّبْىَ لَا تَكُونُ لَهُ رَبَاعِيَةٌ ! ؟
هامش
( 1 ) دكتر سيد محمد تيجانى تونسى در كتاب ارزشمند خود : « لأكون مع الصّادقين » با عبارت : لو لا السَّنتان لهلك النّعمان ذكر كرده است و اضافه كرده است : مراد از دو سالى كه ذكر كرده است همان دو سالى است كه او در تحت تعليم الامام جعفر الصّادق عليه السّلام بوده است . ( نقل از كتاب مناقب آل أبى طالب فى احوال الامام الصّادق عليه السّلام )