مصنَّفه در تفسير را ذكر مىكند آورده است ، و از احدى قبل از او تفسيرى ذكر نكرده است . شهادت او در سنهء نود و چهار از هجرت بوده است .
ابن جُبَيْر از شيعيان خالص بوده است . بر اين مطلب علماى ما در كتب رجال همچون علَّامه جمال الدَّين ابن مُطَهَّر در « خلاصه » ، و أبو عَمرو كَشِّى در كتاب خود در رجال آورده ، و رواياتى را از أئمّه عليهمالسّلام در مدحش و تشيّعش و استقامتش روايت نموده است . وى گويد : علّت كشتن حجّاج بن يوسف ثَقَفى وى را چيزى نبود مگر همين امر ، يعنى تشيّع او . حجَّاج او را در سنهء 94 كشت .
اينك بدان : پس از سعيد بن جُبَير جماعتى از تابعين از شيعه در تفسير قرآن دست به تصنيف زدند :
از ايشان است سُدِّى كبير : إسمعيل بن عبدالرَّحمن كوفى أبومحمد قُرَشى متوفّى در سنهء يكصد و بيست و هفت . سيوطى در « اتقان » گويد : أمْثَلُ التَّفاسير تفسيرُ إسمعيل سُدّى . پيشوايانى در تفسير همچون ثَوْرى و شُعْبَه از وى روايت كردهاند .
و من مىگويم : او را ، و تفسير او را نَجاشى ، و شيخ ابوجعفر طوسى در فهرست اسامى مصنِّفين شيعه ذكر كردهاند . و ابن قُتَيْبه در كتاب « معارِف » و عسقلانى در « تقريب » و « تهذيب التَّهذيب » ، تنصيص بر تشيّع وى نمودهاند . سُدِّى از اصحاب امام على بن الحسين و امام باقر و امام صادق است .
و از ايشان است محمّد بن سائب بن بِشْر كَلْبى صاحب تفسير كبير مشهور .
او را ابن نديم در جائى كه از كتب مُصَنَّفه در تفسير قرآن نام مىبرد ذكر نموده است . و ابن عدى در « كامل » گفته است : كَلْبى داراى احاديث صالحهاى مىباشد بالخصوص از أبوصالح . وى در تفسير معروف است ، و هيچ كس نظير وى تفسيرى طولانى ، و سير و اشباع كننده ندارد . سَمْعانى گويد : محمد بن سائب صاحب تفسير از اهل كوفه بود ، و قائل به رجعت بود ، و پسرش هشام داراى نسبى عالى ، و در تشيّع غالى است .
من مىگويم : او از خواصّ شيعهء امام زين العابدين ، و فرزندش امام باقر مىباشد .
امام شناسى (فارسى) — صفحة 99
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٩٩