كرد . پس از آن داخل عراق شد و مدّتى در آنجا درنگ نمود . وى به هيچ وجه متعرّض امر امارت و حكومت - يعنى سلطنت - نشد و با احدى در امر خلافت منازعه ننمود .
( گويد : ) و كسى كه در اقيانوس بيكران معرفت غرق شود طمع در شطّ آب نمىكند ، و كسى كه به أعلا ذِروهء حقيقت ارتفاع يابد از سقوط و نزول در درجات دنيوى ترس و واهمه ندارد - تا آخر گفتارش » كه گويد : و گفته شده است : كسى كه با خدا انس بگيرد از مردم وحشت دارد ، و كسى كه با غير خدا انس گيرد قوّهء خياليّه و وسواس ، خرمن هستى و شرف او را به باد يغما خواهد سپرد .
در اينجا آية الله شرف الدِّين بالمناسبه مىگويد : وَ الْحَقُّ يُنْطِقُ مُنْصِفاً وَ عَنِيداً .
« حقّ ، زبان هر شخص با انصافى را و هر شخص معاند و ستيزهجو را به اعتراف گويا مىكند . »
از اصحاب حضرت امام صادق عليه السّلام جماعت انبوه و تعداد كثيرى ، پيشوايان هدايت ، و چراغهاى رخشان ظلمت برانداز ، و درياهاى علم ، و ستارگان راهنما بودهاند . و از آنان كسانى كه اسمائشان و احوالشان در كتب تراجِم تدوين يافته است چهار هزار مرد از اهل عراق و حجاز و فارس و سوريا بودهاند . ايشان داراى مُصَنَّفات مشهورى نزد علماء اماميّه مىباشند و از جملهء آنها « اصول أرْبَعَمأة » مىباشد ، و آنها به طورى كه سابقاً ذكر نموديم عبارتند از أرْبَعَمِأةِ مُصَنَّفٍ لِأرْبَعِمِاةِ مُصَنِّفٍ . ( چهارصد كتاب تصنيف شده از چهارصد تن تصنيف كننده ) كه همهء آنها از فتاواى امام صادق عليه السّلام و در عهد و زمان خود آن حضرت نوشته گرديده است . بناءً عليهذا همان كتابها مدار علم و عمل پس از حضرت بوده است ، تا اينكه جمعى از أعلام امَّت و سُفَراء ائمّه آنها را در كتب خاصّهء خود به جهت تسهيل طالبان ، و سهولت تناول ، و دست به دست گشتن آن ، تلخيص نمودهاند .
و بهترين آنها كه احاديث را جمع نموده عبارتند از « كتب أرْبَعَه » كه مدار و مرجع اماميّه در اصولشان و فروعشان از صدر اوّل تا اين زمان مىباشند ، و آنها عبارتند از :
امام شناسى (فارسى) — صفحة 51
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٥١