سير علوم و تاريخ شيعه در عصر امام رضا عليه السّلام « 1 »
سياست إلهيّهء أئمّه عليهمالسَّلام با بنى عباس ايجاب نمود تا با آنان مسالمت نمايند ، و بر احكام جائرهء صادرهء از قِبَلشان صبر نموده و دندان بر جگر نهند ، براى هدف اصلى كه إذاعهء حق بوده باشد . و اين امر پى نمىگيرد مگر با كار كردن در حال سِرّ و پنهان بدون آنكه آن دستگاههاى جائرهء جابره استشعار بدين مهم نمايند . زيرا اگر بنى عبّاس فىالجمله استشعار بدين امر مىنمودند أبداً رحمتى در آنان وجود نداشت كه مانع بروز آن نگردند .
و اگر آن گونه مسالمت نبود هر آينه فاتحهء آنان و فاتحهء شيعيان يك جا خوانده شده ، يكسره شربت مرگ را مىنوشيدند پيش از آنكه منزلتشان و كراماتشان از فضائل و علوم و معارف به منصّهء ظهور برسد . آن فضائل و علوم و معارفى كه به ذوى البصائر هشدار داد كه : ايشانند گنجينه داران علم رسالت و اهل بيت نبوّت .
و در نتيجهء آن سياست إلهيّه ، و آن كرامات باهره ، مُواليان اهل بيت رو به فزونى گذاردند ، و به سبب آن مسالمت ، قدرى خونهايشان محفوظ بماند همانطور كه نفوس شيعيانشان به قدر امكان محفوظ بماند .
بساط تشيّع در شهرها گسترش پيدا نمود و جمعى بسيار از طالبيّين اميد و چشم داشت نهضت داشتند ، بلكه محمد بن ابراهيم از اولاد حضرت امام حسن مجتبى عليه السّلام در كوفه انقلاب نمود ، و دائرهء امرش قوّت يافت و نيرومند شد تا به جائى كه در بصره و مكّه نيز داعيان او دعوت داشتند . و ابراهيم بن موسى بن جعفر عليهما السّلام در يمن نهضت كرد و بر جميع نقاط يمن استيلا يافت . و حسين بن حسن
هامش
( 1 ) حضرت امام على بن موسى الرّضا عليه السّلام در سنهء 153 و يا 148 در مدينه متولد گرديد ، و در طوس در هفدهم از شهر صفر سنهء 203 به طور كشته شدن با سمّ مأمون رحلت نمود ، و همان موضعى كه امروز قبرشان مزار است ، و از هر صوب و جهتى به زيارتش مىروند ، مدفون گرديد .