منصور بدين افعال شنيعه و اذيَّتها و مكاره و مواقفى كه عرش از عظمت آن مىلرزد اكتفا ننمود ، بلكه توسّط عاملش در مدينه به وى سمّ خورانيد . و عليهذا حضرتش - روحى فداه - با سمّ منصور رحلت كرد . « 1 »
منصور در أعمال فظيع خود به جراحات و ضربات بر سيّد علويّين - امام صادق - بس ننمود تا آنكه تيغ برندهء خويشتن را بر جميع علويّين نهاد ، و زمين را از خونهاى طاهرهء هاشميّين رنگين نمود . و اكثر فجايع در بغداد در هلاك نمودن آن گروه جوانمرد ( فِتْيَة فَتِيَّه ) بود .
شيعه از منصور ترسيدند ، و در خانههايشان منعزل و مختفى گشتند ، و از خشيت و دهشت شمشير قاطع و بُرَّان عذاب او در زير پردهء تَقِيَّه پنهان و متستّر گشتند . آيا تو چنان مىبينى منصور را كه پس از آن جرأت و جسارت بر سيّدشان و امامشان ، پس از آنكه وى را از صفحه برداشت ، اينك از كشتن يك نفر علوى دست بازدارد ، و يا يك نفر شيعى را مورد عفو و گذشت خود قرار دهد ؟ !
سير علوم و تاريخ شيعه در عصر امام كاظم عليه السّلام
حضرت امام موسى كاظم عليه السّلام « 2 » ايَّام امامتش را « 3 » در ميان دو زندان سپرى نمود : زندان خانهاش كه بعيد از تماس با مردم از خوف بنى عباس بود ، و زندان بنى عباس كه شديد الظُّلم و الظُّلمة بوده است .
اين محدوديّت و تنگنائى تا به جائى رسيده است كه چون راوى حديث
هامش
( 1 ) شيعه اتّفاق و اجماع بر شهادت حضرت با سمِّ منصور دوانيقى دارند . بسيارى از مؤلّفين سنّى مذهب همچون صاحبان « الصَّوَاعق المحرقة » و « إسْعاف الراغبين » و « نور الأبْصَار » و « تَذْكِرَة الخواصّ » و غيرهم آن را ذكر كردهاند .
( 2 ) حضرت در سال 128 و يا 129 متولد شدند و در پنجم و يا بيست و پنجم از ماه رجب سنهء 183 شهيد ، و در مقابر قريش همانجائى كه قبرشان امروزه مزار مىباشد مدفون گرديدهاند .
( 3 ) امامت به آن حضرت در سال وفات پدرشان : سنهء 148 منتقل شد . و بنابراين مدت زمان امامتشان سى و پنج سال بوده است .