كتب أربعهء حديث شيعه هستند : « كافى » از ثقة الإسلام كُلَيْنى « 1 » ، و « مَنْ لَا يَحْضُرُهُ الْفَقِيهُ » از شيخ صدوق « 2 » ، و « تهذيب » و « اسْتِبْصار » از شيخ الطَّائفة طوسى « 3 » طَيَّبَ اللهُ مَرَاقِدَهُمْ .
رسالت و اداء وظيفهء شيعه در أثناء اين فَترت انتشار حديث بوده است . شيعه در اين عَصر به وَلاء اهل البيت : سخن بلند كرد ، و تعدادشان در نواحى مختلفه بر صدها هزار تن بالا زد .
و چون دعائم و پايههاى حكومت و سلطنت منصور ، استوار گرديد و كثرت شيعيان را در آفاق بدانست و إعلان و تجاهرشان را به ولاء آل محمد - عليه و عليهم السلام - ادراك كرد ، بر مصدر و منشأ معارف و علومشان و امام عصرشان - امام صادق عليه السّلام - تنگ گرفت . چون به خوبى فهميده بود كه : تمام شيعيان را با وجود كثرتشان و انتشارشان در بلاد و نواحى نمىتواند ريشه كن كند ، لهذا اراده كرد تا ريشه را قطع كند كه در اثر آن شاخه خشك مىگردد . چه بسيار اوقاتى او را به عراق آورد و در برابر خود واقف ساخت ، و بدين كار مىخواست از منزلتش در ميان مردم بكاهد . و چه بسيار اوقاتى او را با كلماتى مخاطب ساخت كه قلم از نگاشتنش قاصر است .
هامش
( 1 ) محمد بن يعقوب كلينى در سال 328 و يا 329 در شهر شعبان سال تَنَاثُرِ نُجُوم رحلت كرد و آن سال وفات على بن محمد سَمُرى رضىاللهعنه كه سفارت امام زمان به موت وى منقطع گرديد و غيبت كبرى پديدار گشت نيز مىباشد . كتاب « كافى » كلينى از أهم كتب شيعه مىباشد .
( 2 ) محمد بن على بن بابويه قمى كه در شهر رى سكونت گزيد و در سنهء 355 وارد بغداد گرديد و در حالى كه جوان بود مشايخ طائفه از وى استماع حديث مىنمودهاند . براى وى سيصد كتاب مىباشد . در شهر رى در سال 381 از دنيا رفت رحمةالله .
( 3 ) محمد بن حسن بن على طوسى در شهر رمضان سال 385 متولد شد و در سال 408 وارد عراق گرديد و در سال 448 به نجف انتقال يافت و در شب دوشنبه 22 از ماه محرم سنهء 460 رحلت نمود و در خانهء خودش مدفون گرديد و الآن آن خانه مسجد است . طوسى صاحب تأليفات كثيرهاى است كه همگى آنها مهم و جليل مىباشند .