به دو تحكيم يافت . در اين زمان ، امويّون سرگرم زد و خورد با ابن زبير و ابن زبير با امويّون بودند . و حضرت امام زين العابدين از اين تضارب و منازعهء دنيوى بر كنار بود . در اين زمان جمعى از مردم به فرا گرفتن علم ، و جمعى به امور سياسى اشتغال يافتند به طورى كه در جميع بلاد ، مردم به دو دستهء امر سياست و امر دين اشتغال يافتند ، تا به حدّى كه نزديك بود اين دو دسته كاملًا از هم جدا و منقطع گردند .
در اين عصر ، ارتكاز علوم بر قواعد و اصول تثبيت گرديد ، و مناظرات و محاجّهها شروع شد ، و مذاهب و طرائق پديد آمد ، و فقهاى سبعه در مدينه كه مردم در فقه بدانها مراجعه مىنمودند ، و آنان طبق آراء اهل سنّت و اصولشان بوده و مردم بر اين اساس بدانها رجوع داشتند ، در اين عصر به وجود آمدند .
قاسم بن محمد و سعيد بن مسيّب از صحابهء امام سجاد عليه السّلام
در ميان فقهاء سبعهء مدينه دو نفر شيعه بودند : قاسم بن محمد بن أبى بَكْر كه از حواريّون امام زين العابدين عليه السّلام بود ، و ديگر سَعيد بن مُسَيِّب كه وى را حضرت أميرالمؤمنين عليه السّلام تربيت كرده و پرورده بود . اين دو نفر نيز در ظاهر طبق آراء اهل سنَّت بودند . و از اينجا دستگير مىشود كه : پيش از پيدايش عصر امام صادق عليه السّلام ، تقيّه در ميان شيعه رائج ، و حافظ ايشان بوده است .
در اين مدّت انعزال طويل حضرت امام سجّاد عليه السّلام ، شيعه به آن حضرت رجوع داشتهاند . و حضرت در انعزال و وحدت و نصب ماتم بر پدرش عليه السّلام پيوسته و مستمر بود ، و اين يك سياست إلهيّهاى بود كه حضرت ابومحمد عليه السّلام از آن خُطَّه گام برداشت براى حفظ دين و آئين شريعت ؛ به علَّت آنكه جميع مردم در كشمكش براى حكومت و سلطنت و در گيرودار بودند . حضرت از اين سياست الهيّه سود جسته و آن را فرصتى براى اظهار نمودن مظلوميّت سيّد الشّهداء عليه السّلام به كار برده است . گريهء مستمرّ آن حضرت بزرگترين ذريعه براى احقاق حق و ابطال شعائر دولتهاى جور بود . و انصراف او از سياست و اهل سياست فرصتى بود براى رجوع مردم به آن حضرت بدون آنكه مورد مؤاخذه قرار گيرند .