همين طور است روزهء غدير كه موهبتى از طرف مالك و ملك الملوك و ربّ الأرباب است ، نسبت به بندهء مخلص و مؤمنى كه به محبّت و ولايت على عليه السّلام ، در اين آستان خواسته است با يك روز روزه ، عرض أدب كند . آن مرد وهّابى هيچ پاسخى نداشت كه بگويد ، و به سكوت فرو رفت .
فَبُهِتَ الَّذِي كَفَرَ
. « 1 »
[ تمام ثوابها و پاداشها ، تفضّل و احسان است ]
فخر رازى در ذيل آيه :
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقامٍ أَمِينٍ
فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ
يَلْبَسُونَ مِنْ سُندُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ مُتَقابِلِينَ
كَذلِكَ وَ زَوَّجْناهُمْ بِحُورٍ عِينٍ
يَدْعُونَ فِيها بِكُلِّ فاكِهَةٍ آمِنِينَ
لا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولى وَ وَقاهُمْ عَذابَ الْجَحِيمِ
فَضْلًا مِنْ رَبِّكَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ .
« 2 » گويد : أصحاب ما به اين آيه احتجاج و استدلال نمودهاند بر اينكه : ثواب كه از جانب خدا مىرسد ، از باب تفضّل و إحسان است نه از باب استحقاق . چون خداوند تعالى بعد از آنكه أقسام ثواب متّقيان را شمرده است مبيّن ساخته است كه تمام اين پاداشها بر سبيل فضل و إحسان حاصل شده است ، از جانب خداوند تعالى . و پس از اين گفته است : اين است فوز عظيم و پيروزى بزرگ . و أصحاب ما به اين آيه استدلال كردهاند كه : تفضّل و إحسان ، درجهء بالاترى دارد از پاداشى كه از روى استحقاق باشد ، زيرا خداوند بعد از آنكه از اين ثوابها و پاداشها تعبير به فضل كرده است ، گفته است : اين فضل و إحسان ، فوز عظيم است .
و نيز بر همين مطلب دلالت دارد ، كه اگر پادشاهى عظيم المنزله به أجيرى أجرتش را بدهد ، و به شخصى ديگر لباسى را به عنوان خلعت بدهد ، آن خلعت از
هامش
( 1 ) - آيه 258 ، از سورهء 2 : بقره : پس مات و مبهوت شد كسى كه كفر ورزيده است .
( 2 ) - آيه 51 تا 59 ، از سورهء 44 : دخان : تحقيقا مردمان با تقوى و خدا ترس در مقام أمن و أمان منزل دارند ، در بهشتها و زير درختان سر بهم آورده ، و در كنار چشمهها آرميدهاند ، و بر تن خود لباسهائى از استبرق و سندس كه حرير و نازك و سبز رنگ است كردهاند ، و بر روى تختها روبروى هم نشسته و به تماشاى يكديگر اشتغال دارند . از هر ميوهاى كه بخواهند در كمال أمنيت بر ايشان حاضر مىكنند ، و غير از يك بار مردنى كه در دنيا بمردند ، ديگر به هيچ گونه طعم و مزهء مرگ را نمىچشند ، و پروردگارشان آنها را از عذاب دوزخ محفوظ داشته است . تمام اين پاداشها به عنوان فضل و إحسان و رحمت خداى تست ، و تحقيقا اينست فوز عظيم و پيروزى بزرگ .