اين روايات بيان اين را مىكند كه حارث بن نعمان و يا جابر بن نضر بن حارث كه چنين دعائى را كرده ، و نزول سنگ باران را از آسمان و يا عذاب أليم را خواستهاند ، نزول آيه
وَ إِذْ قالُوا اللَّهُمَّ
در همان روز بوده است . و ما در هيچيك از اين روايات چنين مطلبى را پيدا نمىكنيم .
[ آيه : و إذ قالوا اللّهمّ نمىتواند گفتار يك بتپرست باشد ]
فرض كن كه اين آيات بعد از جنگ بدر ، نازل شده باشد و راجع به قضاياى مشركين قبل از هجرت هم باشد ، چه اشكال دارد كه : اين مرد منكر ولايت ، آن را در آن روزى كه به نزد رسول الله آمده است ، در قالب دعا ريخته ، و خود ، عين آن عبارات و آيه نازل شده را از خداوند خواسته باشد ؟
مگر دعا كردن طبق آيه نازل شدهاى ، و يا طبق دعاى واردشدهء در قرآن كريم ، از نقطه نظر تكوين و إمكان تنطّق به آن ، منع طبيعى دارد ؟ و على هذا اين مرد منكر ولايت ، كفر خود را به اين كلمات اظهار كرده است ، همچنان كه مشركين قبل از هجرت در مكّه به همين كلمات إلحاد و كفر خود را إظهار نمودهاند .
از همهء اينها گذشته ، چه اشكال دارد كه : اين آيه كه در سورهء انفال است ، و قبل از سورهء مائده كه در آخر عمر رسول خدا ، به چند سال نازل شده است « 1 » در وقت تأليف قرآن در زمرهء آيات نازلهء قبل از آن قرار داده شده باشد . همچنان كه آيات ربا « 2 » و آيه
وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ /
« 3 » كه آخرين آيات نازل شده بر پيغمبر است ، در سورهء بقره قرار داده شده است ، و سورهء بقره در أوائل هجرت آمده است ، و تا زمان آخر عمر پيامبر چندين سال فاصله دارد .
از اين هم بگذريم ، اين گفتار او كه :
وَ إِذْ قالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ
تذكار و حكايت كلام مشركان قبل از هجرت است ، كلامى بدون دليل است ، و بيانى بدون حجّت است ، اگر دليل و حجّت بر خلاف آن نباشد . زيرا كه
هامش
( 1 ) - يعنى سورهء مائده در زمان آخر عمر رسول خدا ، و سورهء أنفال ، چندين سال قبل از آن نازل شده است .
( 2 ) - آيات 275 تا 278 : الّذين يأكلون الرّبا لا يقومون الّا كما يقوم الذى يتخبطه الشيطان من المسّ تا و ذروا ما بقى من الرّبا إن كنتم مؤمنين .
( 3 ) - آيه 281 ، از سورهء 2 : بقره .