تحقيق دربارهء آنها و تجسس دربارهء مردم و رسيدگى به عيوب آنان را نهى كرده و پروردگارمان گفته است :
وَ لا تَجَسَّسُوا
و تجسس و جاسوسى مكنيد ، و آن جستجو از پوشيدههاى مردم است با دنبال كردن آنان و كشف اسرار ايشان . و از أبو برده روايت است كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله چون نماز را با ما تمام كرد ، شتابان از ما جدا شد و هنگامى كه به در مسجد رسيد دست بر آن نهاد و با صوت بلند چنين گفت : « اى گروه كسانى كه به زبان ايمان آوردهايد و ايمان در قلب شما خلوص پيدا نكرده است ! به جستجوى پوشيدههاى مؤمنان مباشيد ، كه هر كس به جستجوى پوشيدهء مؤمنان برخيزد ، خدا به جستجوى پوشيدههاى خود او مىپردازد ، و هر كس كه خدا پوشيدههاى او را جستجو كند رسوا خواهد شد ، و لو در خانهء خودش » . « 80 » از امام صادق روايت شده است كه گفت : « اگر بندهاى را ديديد كه به جستجوى گناهان مردم برخاسته و گناهان خويش را فراموش كرده است بدانيد كه گرفتار مكر شده است » . « 81 » بدين گونه دين براى ما چنان مىخواهد كه زندگى داراى امنيتى داشته باشيم كه چشمهاى فضولان به كاوش دربارهء آنها نپردازد ، و احترام آن را كندوكاوهاى طفيليان از بين نبرد . . . و هر كس در آن خنكى امنيت و اطمينان اعتماد را احساس كند .
/ 420 او به همان گونه كه آيه تجسس فردى را حرام مىشمارد ، تجسس دولت را بر اتباع خود نيز حرام مىداند ، مگر وقتى كه پاى مصلحت ملت و امت در ميان باشد ، كه ناچار بايد بنا بر قانونى قضايى مبتنى بر احكام شريعت صورت بگيرد .
مسلمانان پيشين اين شمول و فراگيرى آيه را از يك قصهء تاريخى استخراج
هامش
( 80 ) - بحار الانوار ، ج 75 ، ص 215 .
( 81 ) - همان جا .