براى بشر است . و امام على ( ع ) گفته است : « سختترين ساعتهاى پسر آدم سه است ( يكى ) ساعتى كه در آن از گور بر مىخيزد » ، « 81 » و گفت : « هيچ گور آدميزادى در روز قيامت شكافته نمىشود مگر اين كه دو فرشته بازوان فرد از گور بيرون آمده را در دست گرفته باشند و به او بگويند : فرمان پروردگار عزيزت را اجابت كن » . « 82 » [ 45 ] خدا سوره را با تأكيدى براى پيغمبر - و براى هر خوانندهء به حق - به پايان مىرساند كه او مسئول مردمان نيست و بر عهدهء او نيست كه آنان را مجبور به پذيرفتن حق كند ، و مسئوليت وى تنها در تبليغ رسالت خدا به ايشان است ، اما حساب جدا كننده در نزد خدا صورت مىگيرد كه بيشتر به رسالت خود توجه دارد ، و بهتر مىداند كه ايستار مردمان دربارهء آن چگونه است .
نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَقُولُونَ وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخافُ وَعِيدِ
ما به آنچه مىگويند داناتريم و تو فرمانده ايشان نيستى ، پس قرآن را به ياد كسانى آور كه از وعيد و تهديد بيم دارند .
ايمانى كه از راه قانع شدن قطعى به ضرورت آن فراهم نيايد ، چه ارزشى مىتواند داشته باشد ؟ هيچ سودى براى صاحب خود ندارد ، و به رسالت هيچ خدمتى نمىتواند بكند ، و در اين آيه بيانى از وجود آزادى در دين خود آمده است .
هامش
( 81 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 119 .
( 82 ) - همان جا / ص 120 .