كند و پيش خود نگاه دارد تا روزى به وسيلهء آنها با او تندى و خشونت كند » . « 72 » در حديثى مأثور از امام صادق عليه السلام آمده است : « خداى تبارك و تعالى بر روى بندهء مؤمن خود چهل سپر دارد ، و چون آن بنده مرتكب گناهى بزرگ شود ، يكى از سپرهاى پوشاننده را از او دور مىكند ، و چون با چيزى كه از برادر مؤمن خود مىداند به عيبجويى او بپردازد ، همهء سپرها از او دور مىشود و همهء اسرار پوشيدهاش از پرده بيرون مىريزد و در آسمان با زبانهاى فرشتگان و در زمين با زبانهاى مردمان رسوا مىشود ، و هيچ گناهى نمىكند مگر اين كه از آن ياد مىكنند ، و فرشتگان موكل بر او مىگويند : پروردگارا ! اسرار بندهات آشكار شد در صورتى كه ما را به حفظ آنها فرمان داده بودى ، پس خداى عزّ و جلّ مىگويد : اى فرشتگانم ! اگر خير بندهام را مىخواستم ، او را رسوا نمىكردم ، / 416 پس بالهاى خود را از او برداريد ، و قسم به عزتم كه پس از اين هرگز به خير باز نخواهد گشت » . « 73 » [ 12 ] آيه گذشته از چيزى نهى مىكرد كه به صورتى آشكار سبب تباهى رابطه و علاقهء ميان اشخاص مىشود ، و با حضور طرف ديگر صورت مىگيرد ، و به تعبير ديگر ، چيزى را كه حاضر است آشكار مىساخت ، در صورتى كه اين آيه از چيزى سخن مىگويد كه باعث فساد علاقه در غياب شخص مىشود و آنچه را كه ناپيدا است آشكار مىسازد . . . و با بدگمانى آغاز مىشود كه مايهء انگيزش آن وسوسههاى شيطان است و معمولا در ميان مؤمنان در هنگام دور بودن آنان از يكديگر صورت پذير مىشود .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، از بسيارى گمانها اجتناب كنيد كه بعضى از گمانها گناه است .
ظنّ و گمان تصورى است كه دليلى براى آن در دست نيست ، و بسيارى از
هامش
( 72 ) - همان جا .
( 73 ) - همان كتاب ، ص 216 .