يعنى با لقبهاى خشم انگيز يكديگر را مخوانيد . و در روايات است كه :
مستحبّ است كه برادر برادر خود را به اسمى بخواند كه او بيشتر دوست مىدارد .
ما گاه فراموش مىكنيم و بدون قصد ، مثلا ، او را به نام أمام الآخرين ( در برابر ديگران ) ، يعنى نامى كه آن را خودش ندارد مىخوانيم ، و گاه آن را با حسن نيت و از روى شوخى چنان مىخوانيم ، ولى ديگران آن را جدّى مىگيرند و او را به آن ناراحت مىكنند و به شخص و شخصيت او آسيب مىرسانند . و اين القاب بر حسب جوامع مختلف تفاوت پيدا مىكند ، / 414 و عموما هر لقبى را كه موجب رضاى صاحب آن نباشد ، نبايد به كار بريم .
وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ
.
يعنى يكديگر را با لقبهاى بدى نخوانيد كه بر شهرت جامعهء اسلامى اثر مىگذارد ، بلكه بايد بهترين لقبها و دوستداشتنىترين نامها را براى خواندن برادرانمان به كار بريم .
پاكيزگى زبان و نظافت محيطهاى اجتماعى بر زندگى ما به بهترين صورتها تأثير مىگذارد . آيا نشده است كه اگر قدم به شهرى نهى آن را شهرى كثيف بيابى كه مردمان آن توجهى به پاكيزگى بدنهاى خود ندارند ، و آرزوى آن كنى كه هر چه زودتر از آن شهر خلاص شوى ؟ به همين گونه است جامعه كه چون بوى خوش كلمات زيبا در همه جاى آن استشمام و استماع شود ، به آدمى آسايش و آرامش مىبخشد ، و چون بوى گندى از آن برخيزد از آن مىگريزيم .
و اين آيه - بنا بر نظر مفسران - در مورد مردى نازل شد كه او را پس از مسلمان شدن به نام سابق او به صورت اى يهودى يا اى نصرانى مىخواندند و مايهء ناراحتى او را فراهم مىآوردند . . . و بعضى گفتهاند كه : مردى بود كه دو يا سه نام داشت و از يكى از آنها خوشش نمىآمد و با آن او را آزار مىدادند و اين آيه در اين خصوص نازل شد . « 68 »
هامش
( 68 ) - القرطبى ، ج 16 ، ص 328 .